ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟ BRAIN DRAIN (2020, ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Brain Drain: Η Ελλάδα ξαναγίνεται κόσμος

Τα τελευταία χρόνια ακούω και διαβάζω πολλά δυσάρεστα για το brain drain, την αποδημία μορφωμένων Ελλήνων στο εξωτερικό. Η ακούσια μετανάστευση είναι δυσάρεστη για τον μετανάστη και τους οικείους του, χωρίς αμφιβολία. Παρά ταύτα, όσο και αν ακούγεται παράδοξο, το brain drain ίσως αποδειχθεί η μεγαλύτερη ευκαιρία του ελληνισμού μετά την αρχαιότητα. Μέσω του brain drain η Ελλάδα ξαναγίνεται κόσμος. Και αυτό γιατί ο κόσμος είναι η Ελλάδα που διαστέλλεται, ενώ η Ελλάδα είναι ο κόσμος που συστέλλεται, που μικραίνει.

Η Ελλάδα είναι μια μικρή γωνιά στη Μεσόγειο. Τόπος στενόχωρος, με μικρές παραγωγικές δυνατότητες. Από τις απαρχές της ιστορικής παρουσίας του ο ελληνισμός μεγαλούργησε εκτός συνόρων. Ανέκαθεν η Ελλάδα δεν χωρούσε τους Έλληνες, ένα λαό δημιουργικό και εξωστρεφή. Αυτοί που έφευγαν ήταν οι ικανότεροι, όσοι ένιωθαν και έβλεπαν ότι η δυναμική τους υπερβαίνει την άγονη και περιορισμένη ελληνική γη. […]

Αλλά και στη νεότερη και σύγχρονη Ελλάδα δεν έλειψε η μετανάστευση. Τουναντίον, σε ορισμένες περιόδους γιγαντώθηκε. Μόνο που πια η Ελλάδα δεν εξήγαγε μεγαλείο, αλλά κακομοιριά. Κατά κανόνα, πάμφτωχοι, αμόρφωτοι Έλληνες παρατούσαν τα χωριά τους για να αναζητήσουν δουλειές στην Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία. Οποιαδήποτε δουλειά. Μετανάστευαν ως φτωχοί συγγενείς, από μια ανυπόληπτη Ελλάδα. Και παρότι συνήθως πρόκοβαν επαγγελματικά και κοινωνικά, στην πραγματικότητα αφελληνίζονταν. Έσπευδαν πρόθυμα να υιοθετήσουν τον πολιτισμό της χώρας υποδοχής τους και τον επιδείκνυαν ως στοιχείο ανωτερότητας στους Ελλαδίτες.

Από την άλλη, όσοι παρέμειναν στην Ελλάδα ήταν κατά κανόνα οι μορφωμένοι, που μπόρεσαν να χτίσουν δουλειές και ζωές γύρω από το δημόσιο, είτε ως υπάλληλοι είτε ως κρατικοδίαιτοι ιδιώτες. Ελάχιστοι από τους πεπαιδευμένους, ικανούς και τολμηρούς Ελλαδίτες άνοιξαν τα φτερά τους στον κόσμο, ενίοτε κυνηγημένοι από το επίσημο κράτος για τα φρονήματά τους.[…]

Και τότε ήλθε η κρίση. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες άρχισαν να μεταναστεύουν επειδή μπορούσαν, επειδή είχαν προσόντα. Μορφωμένοι και κοσμοπολίτες καταλαμβάνουν συχνότατα επίζηλες θέσεις στις χώρες υποδοχής τους. Επιβάλλονται στις κοινωνίες τους με τη γνώση και τις ικανότητές τους. Εξάγουν μια Ελλάδα της δημιουργίας, που το ελλαδικό κράτος έπνιγε. Το ελληνικό κράτος, μετά το 1950, αποφάσισε να δημιουργήσει τόσους πολλούς επιστήμονες και επαγγελματίες που αδυνατούσε να απορροφήσει και να αξιοποιήσει. Στην αρχή, ως λύση, προκρίθηκαν οι ασύστολοι διορισμοί. Μετά η ανάπτυξη –φούσκα με ασύγγνωστα δάνεια. Όταν αυτές οι δυνατότητες εξαντλήθηκαν και μας εξάντλησαν, απέμεινε η μετανάστευση.

Πικρή κάποιες φορές για τον Έλληνα, σωτήρια για τον ελληνισμό. Εξάγουμε, όπως στις λαμπρότερες περιόδους της ιστορίας μας, το περίσσευμά μας, την προστιθέμενη αξία μας: ανθρώπους. Γιατί το βασικό κεφάλαιο της χώρας μας είναι οι Έλληνες. Ξαναδίνουμε, λοιπόν, στην οικουμένη ό,τι ωραιότερο υπάρχει: γνώση και νιάτα. Μέσω των νέων που αποδημούν η Ελλάδα ξαναγίνεται κόσμος, γίνεται Ελλάδα ξανά. Όπως στις καλύτερες περιόδους της ιστορίας μας. Ελλάδα. Η γενιά του brain drain, έστω ασύνειδα, πράττει αυτό που καμιά ηγεσία δεν κατόρθωσε. Μετατρέπει την κρίση σε ευκαιρία και ξαναδίνει στον ελληνισμό την πεμπτουσία του: την οικουμενικότητα, την εξωστρέφεια. Η αυθεντική Ελλάδα ήταν και θα είναι αλλού, γιατί είναι οικουμενική.

Την ίδια ώρα η ελλαδική πολιτική ηγεσία υπόσχεται ότι θα κάνει τα πάντα για να ξαναφέρει πίσω τους ξενιτεμένους. Προσπαθεί να πνίξει τον ελληνισμό στη μετριότητά της, να τον βυθίσει στα αδιέξοδα του σύγχρονου ελλαδικού κράτους. Δεν κατανοεί ότι ιστορικά το πλέον επιτυχημένο παραγωγικό μοντέλο ήταν και είναι η εξάπλωση του ελληνισμού στην περιφέρειά του. Η δημιουργία ισχυρών ελληνικών κοινοτήτων στο εξωτερικό ανέκαθεν προσέφερε στην Ελλάδα ανάπτυξη, μέσω των εμπορικών και παραγωγικών δικτύων που δημιουργούνται. Τελικά, ο μεγαλύτερος εχθρός του ελληνισμού είναι το ελλαδικό κράτος.

Στείρης, Γ. (28.03. 2017). ｫBrain drain: Η Ελλάδα ξαναγίνεται κόσμοςｻ. Huffpost.

Ανακτήθηκε από https://www.huffingtonpost.gr/georgios-steiris/brain-drain-_b_15636480.html

στις 10/04/2019.

Β1.     Στην πρώτη παράγραφο ο συγγραφέας υποστηρίζει «…όσο και αν ακούγεται παράδοξο, το brain drain ίσως αποδειχθεί η μεγαλύτερη ευκαιρία του ελληνισμού μετά την αρχαιότητα»: Με ποια στοιχεία – επιχειρήματα δικαιολογεί αυτή τη θέση του;

Β2.     Στη δεύτερη παράγραφο ο συγγραφέας κάνει μια ιστορική αναδρομή. Πώς παρουσιάζει την Ελλάδα και τους Έλληνες; Ποιος είναι ο στόχος του;

Β3.     Μελετήστε την τρίτη παράγραφο. Ποια χαρακτηριστικά είχε η μετανάστευση στη νεότερη και σύγχρονη Ελλάδα; Ποιες διαφορές εντοπίζει ο συγγραφέας ανάμεσα στη μετανάστευση αυτή και τη μετανάστευση (brain drain) της σύγχρονης εποχής;

B4.       Σε τρία (3) σημεία ο συγγραφέας δηλώνει τη στάση του απέναντι στην πολιτική ηγεσία του ελληνικού κράτους. Να εντοπίσετε τα σημεία και να περιγράψετε τη στάση αυτή. Με ποιες γλωσσικές επιλογές την εκφράζει;

Β5.     Μελετήστε τις δύο τελευταίες παραγράφους. Ποια διαφορά εντοπίζετε στο ύφος του συγγραφέα; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με στοιχεία του κειμένου.

Β6.     «κόσμος είναι η Ελλάδα που διαστέλλεται, ενώ η Ελλάδα είναι ο κόσμος που συστέλλεται, που μικραίνει.»

 «(η μετανάστευση) πικρή κάποιες φορές για τον Έλληνα, σωτήρια για τον ελληνισμό.»

Να εξηγήσετε τις παραπάνω φράσεις που δίνονται με το σχήμα της αντίθεσης. 

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ (2020, ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Η παγκοσμιοποίηση της εκμετάλλευσης των παιδιών

Η είδηση δεν συγκίνησε κανέναν. Οι πάσης αποχρώσεως εφημερίδες και γενικά τα ΜΜΕ ήταν απασχολημένα με το να αναλύουν το «μήνυμα των εκλογών» και έτσι δεν βρήκαν την ευκαιρία ούτε να αναλύσουν ούτε να καταγγείλουν ότι στην Κωνσταντινούπολη παιδάκια 10-12 ετών ράβουν τα τζιν Benetton με μεροκάματο λιγότερο του ενός ευρώ την ημέρα. Κανένας δεν φώναξε για σκάνδαλο, γιατί φαίνεται ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης δεν έχουμε να πούμε τίποτα για την παγκοσμιοποίηση της εκμετάλλευσης των παιδιών.

Το θέμα -αν δεν μας φαίνεται φυσιολογικό- δεν μας απασχολεί. Στην εποχή μας σκάνδαλο είναι ότι πέφτει το Χρηματιστήριο και όχι ότι κάθε λεπτό πεθαίνουν 25 παιδιά από ασιτία· ότι 250 εκατομμύρια αγοράκια και κοριτσάκια σε όλον τον κόσμο ηλικίας 5-14 χρόνων δουλεύουν 14-16 ώρες την ημέρα δένοντας κόμπους σε χαλιά, στρίβοντας φύλλα καπνού, κόβοντας σπίρτα· ότι παιδάκια παραμορφώνουν τα χέρια τους ράβοντας μπάλες, κόβοντας διαμάντια, παραμορφώνουν τα πόδια τους δουλεύοντας σε υαλουργίες, σε νταμάρια ή κάνοντας τους βαστάζους στις αγορές· ότι κοριτσάκια όχι μεγαλύτερα από 12 χρόνων πωλούνται για τα χαρέμια των αραβικών κρατών σαν αγελάδες σε παζάρια· ότι αγοράκια και κοριτσάκια πουλούν το κορμί τους στους δρόμους της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής.

Ο Μπένετον δεν είναι ούτε χειρότερος ούτε καλύτερος από τους υπόλοιπους άρχοντες των πολυεθνικών: από τη Nike, την Adidas, τη Fiat, τη United Fruit κ.τ.λ. Ακολουθεί τους νόμους της ελεύθερης αγοράς, όπως κάνουν όλοι, μεταφέροντας την παραγωγή του εκεί όπου το κόστος εργασίας είναι χαμηλότερο· εκεί όπου τα δικαιώματα εργασίας είναι ελάχιστα ως ανύπαρκτα. Και αν σε αυτές τις χώρες δουλεύουν μωρά, δεν φταίνε οι καθώς πρέπει καπιταλιστές της πολιτισμένης Δύσης. Φταίνε οι νόμοι των υπανάπτυκτων κρατών, φταίνε οι βάρβαροι γονείς του Τρίτου Κόσμου που βάζουν τα παιδιά τους να δουλεύουν.

Όμορφος ο κόσμος της ελεύθερης αγοράς· ο κόσμος της παγκοσμιοποίησης που «προάγει τον πλούτο των εθνών και την ευημερία των ατόμων». Υπάρχουν στον πλανήτη ένα δισεκατομμύριο φτωχά παιδιά και οι στατιστικές της Unicef λένε ότι το ένα στα δύο εργάζεται στην κυριολεξία για ένα πιάτο φαΐ στις βιομηχανίες που παράγουν προϊόντα made in... που πωλούνται στις αγορές της Δύσης. Οι στατιστικές επίσης λένε ότι το ένα στα δύο παιδιά των φτωχών και απόκληρων του πλανήτη είναι πλεονάζον. Οι αγορές δεν το χρειάζονται. Δεν είναι παραγωγικό. Και όποιος δεν παράγει, ως γνωστό, δεν χρειάζεται. Γι' αυτό καλύτερα να πεθαίνουν προτού μεγαλώσουν και γίνουν επικίνδυνα. Για του λόγου το αληθές, οι παρααστυνομικές ομάδες στη Βραζιλία δολοφονούν κατά μέσο όρο τέσσερα παιδιά την ημέρα, ενώ στη ναρκοδημοκρατία της Κολομβίας (που είναι πιο παραγωγικοί) φθάνουν τα έξι παιδιά ημερησίως.

Για όσους σηκώνουν τους ώμους νομίζοντας ότι αυτά συμβαίνουν μακριά τους, στη γη των βαρβάρων, έχω δυσάρεστα νέα. Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ, πέντε εκατομμύρια παιδιά -κυρίως μεταναστών από τη Λατινική Αμερική- εργάζονται οικοδομώντας το αμερικανικό θαύμα. Στα αγροκτήματα-μοντέλο του κράτους της Καλιφόρνιας 500.000 παιδιά από 5 ως 12 ετών δουλεύουν, για δύο δολάρια, 12 ώρες την ημέρα κάτω από τεχνητές βροχές εντομοκτόνων. Στη Βρετανία (όπου η παιδική εργασία επιτρέπεται διά νόμου από 13 χρόνων) τέσσερα στα δέκα παιδιά εργάζονται με πενιχρά μεροκάματα.

Τα παιδιά του κόσμου ουρλιάζουν στέλνοντας μηνύματα αγωνίας, αλλά αυτά δεν φθάνουν στα αφτιά μας. Έχουμε άλλα σοβαρότερα προβλήματα να λύσουμε από εκείνα της φτώχειας, της εκμετάλλευσης, της ανισότητας, της περιθωριοποίησης, της αδικίας και έτσι δεχόμαστε ότι μπορούμε να θυσιάσουμε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά (των άλλων) στον βωμό της παγκοσμιοποίησης.

(Β. Μουλόπουλος, εφημ. Το Βήμα)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Β1.    Μελετήστε την 1^η, την 3^η και την 6^η παράγραφο του άρθρου και εντοπίστε τα σημεία που ο αρθρογράφος χρησιμοποιεί την ειρωνεία:

α) να αναφέρετε εναντίον ποιων στρέφεται η ειρωνεία του και

β) να αξιολογήσετε το επικοινωνιακό αποτέλεσμα που κάθε φορά επιτυγχάνεται.

Β2.    Μελετήστε την 2^η παράγραφο. Ποιος είναι ο στόχος του αρθρογράφου; Με ποιους τρόπους υπηρετείται αυτός ο στόχος και πώς τους αξιολογείτε; (προσέξτε και τις γλωσσικές επιλογές του π.χ. υποκοριστικά, σχήματα λόγου κ.ά.)

Β2.    Μελετήστε την 5^η παράγραφο του κειμένου. Ποιος είναι ο στόχος του αρθρογράφου; Με ποιους τρόπους υπηρετείται αυτός ο στόχος και πώς τους αξιολογείτε;

Β3.    Με ποιους τρόπους αναπτύσσει ο κειμενογράφος την πρώτη παράγραφο;

Β4.  α) Στο άρθρο του ο Μουλόπουλος χρησιμοποιεί το α΄ πληθυντικό. Τι επιτυγχάνει με την επιλογή αυτή;

         β) Στην τελευταία παράγραφο να αντικαταστήσετε το α΄ πληθυντικό πρόσωπο με β΄ πληθυντικό. Ποια αλλαγή παρατηρείτε στο ύφος και το επικοινωνιακό αποτέλεσμα;

Β5.    Να αντικαταστήσετε τις έντονα τυπωμένες μεταφορικές φράσεις με άλλες που να αποδίδουν με σαφήνεια το νόημα.

Γ.      Παρά τη συνταγματική κατοχύρωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων του παιδιού παρατηρείται σε αρκετές περιπτώσεις ασύστολη παραβίασή τους. Σε ένα άρθρο 400 λέξεων  που θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να καταγγείλετε φαινόμενα παραβίασης των δικαιωμάτων του παιδιού στις μέρες μας και να προτείνετε μέτρα για τη διασφάλισή τους.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ (2020 ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Έχει αξία η Επιστήμη;

Τελευταία διαρκώς πληθαίνουν αυτοί που υπογραμμίζουν τον αντιφατικό ρόλο της επιστήμης στη ζωή των ανθρώπων. Οι επιστήμονες με τις ανακαλύψεις τους έχουν επιμηκύνει τη ζωή μας, έχουν νικήσει ασθένειες, έχουν προσφέρει ανεπανάληπτες εμπορικές και σεξουαλικές ελευθερίες, έχουν θέσει στο περιθώριο ημιθέους και δαίμονες και αποκάλυψαν έναν κόσμο πιο περίπλοκο και θαυμαστό από οτιδήποτε έχει παραγάγει η ανθρώπινη φαντασία. Υπάρχουν, όμως, νέα προβλήματα σε αυτή την περίεργη μορφή παραδείσου που έχει δημιουργήσει η επιστήμη καθώς επίσης και νέα ερωτήματα σχετικά με το αν διαθέτει τη στήριξη του κοινού, προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές προκλήσεις των ασθενειών, της ρύπανσης, της ασφάλειας, της εκπαίδευσης, της διατροφής, της ύδρευσης και της πολεοδομικής επέκτασης.

Η κοινή γνώμη έχει αρχίσει να φοβάται τις πιθανές συνέπειες τής χωρίς έλεγχο επιστήμης και τεχνολογίας σε πεδία όπως ο βιολογικός πόλεμος, το «φαινόμενο του θερμοκηπίου», η πυρηνική ενέργεια και η αύξηση των πυρηνικών όπλων. Οι τριβές στις σχέσεις επιστημόνων και κοινής γνώμης έχουν θέσει νέους φραγμούς στην έρευνα σχετικά με τους παθογόνους μικροοργανισμούς και την ανθρώπινη κλωνοποίηση.

Υπήρξε εποχή κατά την οποία η σημασία της επιστήμης για το μέσο άνθρωπο ήταν τεράστια και η επιστήμη ήταν αξιοσέβαστη. Κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα, οι πρόοδοι της επιστήμης στη διατροφή, στη δημόσια υγεία και στην ιατρική βοήθησαν στο να αυξηθεί το προσδόκιμο όριο επιβίωσης στις δυτικές κοινωνίες κατά 30 χρόνια (χονδρικά από τα 50 στα 80 χρόνια). Δεν είναι απορίας άξιον το ότι από το 1950 ως το 1990 ο πληθυσμός της Γης υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας τα 6 δισεκατομμύρια. Η αποκωδικοποίηση, εξάλλου, του ανθρώπινου γονιδιώματος οδήγησε τους βιολόγους σε καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δουλεύει ο ανθρώπινος οργανισμός και δημιούργησε νέες ελπίδες για την αντιμετώπιση ασθενειών που παραμένουν αθεράπευτες, όπως είναι ο καρκίνος και ο διαβήτης. Αντιστοίχως, οι φυσικοί ανέπτυξαν την ψηφιακή τεχνολογία και έστειλαν τον άνθρωπο στο φεγγάρι, ενώ ταυτόχρονα δημιούργησαν την υποδομή για την παρατήρηση των πλανητών. «Για πολλούς ανθρώπους η ζωή έγινε ευκολότερη σε πολλά επίπεδα» αναφέρει ο James Watson¹.

Ταυτόχρονα, όμως, νέα και πολύ σοβαρά προβλήματα δημιουργήθηκαν : η όξινη βροχή, οι περιβαλλοντικές τοξίνες, τα πυρηνικά απόβλητα, το «φαινόμενο του θερμοκηπίου», η τρύπα του όζοντος, η τρομακτική καταστροφή δύο διαστημικών λεωφορείων κ.τ.λ. Όλα αυτά έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη ενός σκεπτικισμού του κοινού απέναντι στις δυνατότητες της επιστήμης. Επιπροσθέτως, παρά την εκρηκτική ανάπτυξη των βιολογικών επιστημών, ο καρκίνος κοστίζει κάθε χρόνο πολλές ανθρώπινες ζωές και η άνθηση της βιοτεχνολογίας² έχει τροφοδοτήσει φόβους για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Ακόμη, οι πρόσφατες πρόοδοι στην κλωνοποίηση έχουν κάνει πολλούς να διερωτώνται αν η επιστημονική πρόοδος συντελείται εις βάρος της ιερότητας της ανθρώπινης ζωής.

Η ύπαρξη, βέβαια, όλων αυτών των προβλημάτων κάνει το σημερινό άνθρωπο επιφυλακτικό για την αξία των επιστημονικών επιτευγμάτων. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν επιστήμονες οι οποίοι με πάθος επιδίδονται στην επιστημονική έρευνα και ονειρεύονται να προωθήσουν την επιστημονική πρόοδο και να θεωρηθούν πρωτοπόροι.

Αν ληφθεί υπόψη, όμως, η άποψη του Jacob Bronowski³ ότι «το να αδιαφορεί μια κοινωνία ή ένας λαός για την επιστήμη είναι σαν να περπατά με ανοιχτά μάτια προς τη σκλαβιά», τίθεται ως ζητούμενο οι επιστήμονες να αναδέχονται την κοινωνική ευθύνη και να υπηρετούν με την ερευνητική εργασία τους ό,τι ανεβάζει το επίπεδο (πνευματικό και βιοτικό) του λαού και εξασφαλίζει, κατά συνέπεια, το σεβασμό της κοινωνίας προς την επιστήμη και την επιστημονική αλήθεια.

W. Broad και J. Glanz, εφημ. Το Βήμα, 28/12/2003

1. O Τζέιμς Γουάτσον (James Watson) Αμερικανός μοριακός βιολόγος, γενετιστής και ζωολόγος, περισσότερο γνωστός για την ανακάλυψη της δομής του DNA σε συνεργασία με τον Φράνσις Κρικ το 1953.

2. βιοτεχνολογία: η χρησιμοποίηση ζωντανών οργανισμών ή άλλων βιολογικών συστημάτων για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων χρήσιμων στον άνθρωπο.

3. Jacob Bronowski: Βρετανός μαθηματικός και ιστορικός

Α1.     Να γράψετε στο τετράδιό σας περίληψη του κειμένου χωρίς δικά σας σχόλια (100-120 λέξεις).

Β1.     Αφού μελετήσετε όλο το κείμενο, να προσδιορίσετε αν το ερώτημα του τίτλου απαντάται από τους αρθρογράφους. (70-80 λέξεις)

Β2.    Υπήρξε εποχή κατά την οποία η σημασία της επιστήμης για το μέσο άνθρωπο ήταν τεράστια και η επιστήμη ήταν αξιοσέβαστη. (3^η παράγραφος) Ποιους τρόπους επιλέγουν οι αρθρογράφοι, για να τεκμηριώσουν την παραπάνω φράση; Να αξιολογήσετε την πειστικότητά τους.

Β3.     Σε μια παράγραφο 60-70 λέξεων να σχολιάσετε την παρακάτω άποψη: "Το να αδιαφορεί μια κοινωνία ή ένας λαός για την επιστήμη είναι σαν να περπατά με ανοιχτά μάτια προς τη σκλαβιά".

Β4.     Οι επιστήμονες με τις ανακαλύψεις τους έχουν επιμηκύνει τη ζωή μας, έχουν νικήσει ασθένειες, έχουν προσφέρει ανεπανάληπτες εμπορικές και σεξουαλικές ελευθερίες, έχουν θέσει στο περιθώριο ημιθέους και δαίμονες και αποκάλυψαν έναν κόσμο πιο περίπλοκο και θαυμαστό από οτιδήποτε έχει παραγάγει η ανθρώπινη φαντασία.

           

Να ξαναγράψετε το παραπάνω απόσπασμα ξεκινώντας με τη φράση «Από τους επιστήμονες με τις ανακαλύψεις τους ….». Ποιες αλλαγές παρατηρείτε στο ύφος του κειμένου;

Β5.  όμως, προκειμένου να, εξάλλου, ταυτόχρονα, βέβαια, Από την άλλη πλευρά: Τι δηλώνουν οι παραπάνω διαρθρωτικές λέξεις/φράσεις; Να τις αντικαταστήσετε με συνώνυμες ώστε να διατηρείται η σχέση συνοχής.

Β6.    Να εντοπίσετε δύο σημεία στα οποία επιλέγεται το ασύνδετο σχήμα και να προσδιορίσετε το επικοινωνιακό αποτέλεσμα που επιτυγχάνεται σε κάθε περίπτωση. 

Δ1.     Ορίστηκες εκπρόσωπος του Λυκείου σου για την εκδήλωση που οργάνωσε η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του νομού σου με θέμα "Επιστημονική έρευνα και κοινωνική ευθύνη". Διατύπωσε το κείμενο-ομιλία (400 λέξεις) που θα παρουσιάσεις σε ακροατήριο νέων της ηλικίας σου, προσδιορίζοντας το χρέος των επιστημόνων απέναντι στην κοινωνία. Επίσης, να αναπτύξεις τις προϋποθέσεις με τις οποίες οι επιστήμονες καθίστανται ικανοί να ανταποκρίνονται στον κοινωνικό τους ρόλο.

Δ2.    Στην τελετή αποφοίτησης του σχολείου σας ως υποψήφιοι/ες φοιτητές/τριες και μελλοντικοί/κές επιστήμονες εκφωνείτε μια ομιλία 400 λέξεων στην οποία εστιάζετε σε δύο άξονες:

α) στον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων, κατά τη γνώμη σας, σύγχρονων προβλημάτων και

β) στα ηθικά εφόδια του επιστήμονα που θα του επιτρέψουν να υπηρετήσει αυτό τον στόχο.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΞΕΛΙΓΜΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ (2020, ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Μαγικό ραβδί και αφεντικό!

Σε εποχή οικονομικής κρίσης, οι μοναδικές ηλεκτρονικές μικροσυσκευές που οι πωλήσεις τους, αντί να μειώνονται, αυξάνονται, είναι τα «έξυπνα» κινητά (smart phones). Πάνω από ένα εκατομμύριο φανατικοί της κινητής τηλεφωνίας έσπευσαν να αποκτήσουν με κάθε μέσο το μοντέλο τέταρτης γενιάς, κατά την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του. Η κατασκευάστρια εταιρεία έχει διαθέσει συνολικά από το 2007, όταν δηλαδή διοχέτευσε στην αγορά το «έξυπνο» κινητό της, περισσότερες από 50 εκατομμύρια συσκευές. Υπήρξαν πολλοί (μεταξύ αυτών και Έλληνες) που πέταξαν σε Λονδίνο, Παρίσι, Μόναχο, Τόκιο, Νέα Υόρκη για να αποκτήσουν πρώτοι το αντικείμενο του πόθου τους.

Συσκευές-μύθος, τα κινητά αυτά είναι από τα λίγα προϊόντα που δεν έχουν προκαλέσει μποϊκοτάζ¹ για τις συνθήκες παραγωγής τους, μολονότι είναι γνωστό ότι το εργοστάσιο όπου κατασκευάζονται απασχόλησε πρόσφατα τον Τύπο με τις αυτοκτονίες υπαλλήλων που δεν άντεξαν τα μικρά μεροκάματα, τις ατέλειωτες ώρες δουλειάς, τη διαμονή σε άθλιους «ξενώνες»... Για να αναχαιτίσει το κύμα των αυτοκτονιών, η εταιρεία αύξησε το μισθό των ανθρώπων-μηχανών κατά 20%, έτσι ώστε, μαζί με τις υπερωρίες, φτάνει πλέον τα…113 ευρώ το μήνα!

Τίποτα από αυτά δεν πτοεί τους μανιακούς των «μαγικών» συσκευών. Σίγουρα, πρόκειται για μια «αυλή των θαυμάτων», για ένα μαγικό ραβδάκι με το οποίο κανείς μπορεί να πραγματοποιήσει κάθε τεχνολογικό του όνειρο... Κάμερα υψηλής ανάλυσης, γρήγορη πρόσβαση στο διαδίκτυο, αναπαραγωγή μουσικής και βίντεο, σύνδεση με σελίδες κοινωνικής δικτύωσης, πρόβλεψη καιρού, μέτρηση καρδιακών παλμών, σύγκριση τιμών, ενημέρωση κίνησης τραπεζικών λογαριασμών, παροχή πληροφοριών για πρόσωπα, αντικείμενα, φάρμακα, αξιοθέατα και τόσα άλλα.

Όμως, είναι μόνο αυτό; Ή είναι κυρίως διότι έχει γίνει «αξία» (μετά την απεμπόληση² των πολιτισμικών και ηθικών αξιών), ένα κοινωνικό «αγαθό» που μπορεί να κυκλοφορεί και να εξαργυρώνεται ως κοινωνικό νόμισμα, με σκοπό την απόκτηση κοινωνικού κύρους;

Με το «έξυπνο» κινητό αγοράζεις μια υψηλότερη θέση στην κοινωνία, λαμβάνεις ένα είδος κοινωνικής…προαγωγής. Δεν είναι απλώς μια πολυμηχανή διασκέδασης, ένα εξάρτημα που σε εμπλέκει στο συλλογικό τελετουργικό της «επικοινωνίας» (μαζί στήριγμα, σωματοφύλακας, σύντροφος, φίλος), αλλά και ένα διαρκές «εισιτήριο» για αλλού ... Το μήνυμα που σου στέλνει το «έξυπνο» κινητό και εγγράφεται βαθιά στο υποσυνείδητό σου δεν είναι το εμφανές περιεχόμενο των ήχων και των εικόνων, αλλά η δυνατότητα αποδιοργάνωσης του πραγματικού και ανασύνθεσης της εικόνας των γεγονότων μέσα από τις πολλαπλές εφαρμογές, μέσα από την εύκολη και θαυμαστή μετάβαση από τον έναν στον άλλον εικονικό κόσμο.

Προϊόν-σύμβολο της εποχής, σε έλκει αχόρταγα και καταβροχθίζει οτιδήποτε εισέλθει στην ακτίνα επιρροής του, ακόμη και εσένα που το κατέχεις. Διότι δεν είναι μια απλή τεχνητή προέκταση του χεριού σου, είναι καταναγκαστικό «αφεντικό», έξη³ που σε ωθεί ένα σκαλί βαθύτερα στον φαύλο κύκλο των εξαρτήσεών σου. Μέσα από ένα σύστημα επίπλαστων⁴ αναγκών, σε γοητεύει και σε παγιδεύει, σε υπηρετεί και, ταυτόχρονα, σε μεταμορφώνει σε δικό του υπηρέτη.

Από τον ημερήσιο Τύπο (διασκευή).

_______________

1. εμπορικό αποκλεισμό

2. εγκατάλειψη για ιδιοτελείς σκοπούς

3. συνήθεια

4. τεχνητών, μη πραγματικών

Α1.   Να γράψετε στο τετράδιό σας περίληψη του κειμένου, χωρίς δικά σας σχόλια, σε 80 - 100 λέξεις.

Β1.  Να σχολιάσετε τον τίτλο του άρθρου. Θεωρείτε ότι ανταποκρίνεται στο περιεχόμενό του; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας.

                       

Εναλλακτικά:

        Ποια στάση φαίνεται να έχει ο αρθρογράφος απέναντι στα έξυπνα κινητά; Ποιους εκφραστικούς τρόπους επιλέγει, προκειμένου να την καταστήσει σαφή; Να δώσετε παραπομπές στο κείμενο.

Β2.  Να εντοπίσετε στη 2^η παράγραφο δύο σημεία στα οποία ο αρθρογράφος χρησιμοποιεί την ειρωνεία. Με ποιους τρόπους δηλώνεται η ειρωνική διάθεση του αρθρογράφου; Να προσδιορίσετε το επικοινωνιακό αποτέλεσμα που κάθε φορά επιτυγχάνεται.

Β3.   Στην 3^η παράγραφο ο αρθρογράφος χρησιμοποιεί το ασύνδετο σχήμα. Να αξιολογήσετε την επιλογή του σε σχέση με τον στόχο της παραγράφου.

Β4.    Στην 4^η παράγραφο ο αρθρογράφος διατυπώνει δύο ερωτήματα. Ποιος είναι ο στόχος του και πώς αυτά τα ερωτήματα υπηρετούν τη δομή του κειμένου;

Β5.    Με το «έξυπνο» κινητό αγοράζεις μια υψηλότερη θέση στην κοινωνία, λαμβάνεις ένα είδος κοινωνικής…προαγωγής. (…) Προϊόν-σύμβολο της εποχής, σε έλκει αχόρταγα και καταβροχθίζει οτιδήποτε εισέλθει στην ακτίνα επιρροής του, ακόμη και εσένα που το κατέχεις. Διότι δεν είναι μια απλή τεχνητή προέκταση του χεριού σου, είναι καταναγκαστικό «αφεντικό», έξη³ που σε ωθεί ένα σκαλί βαθύτερα στον φαύλο κύκλο των εξαρτήσεών σου. Μέσα από ένα σύστημα επίπλαστων⁴ αναγκών, σε γοητεύει και σε παγιδεύει, σε υπηρετεί και, ταυτόχρονα, σε μεταμορφώνει σε δικό του υπηρέτη.

        Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις (ρήματα και αντωνυμίες) που βρίσκονται σε β΄ πρόσωπο με τις αντίστοιχες λέξεις (ρήματα και αντωνυμίες) του α΄ πληθυντικού. Ποια διαφορά παρατηρείτε στο ύφος; 

Β6.    «Η κατασκευάστρια εταιρεία έχει διαθέσει συνολικά από το 2007, όταν δηλαδή διοχέτευσε στην αγορά το «έξυπνο» κινητό της, περισσότερες από 50 εκατομμύρια συσκευές.»

        α) Να αναγνωρίσετε τη σύνταξη (ενεργητική ή παθητική) και να αιτιολογήσετε την επιλογή του αρθρογράφου.

       β) Να ξαναγράψετε την περίοδο, μεταφέροντας τη σύνταξη στην αντίθετή της. Ποια αλλαγή παρατηρείτε στο ύφος;

Δ1.    Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι με την απόκτηση εξελιγμένων τεχνολογικών προϊόντων ενισχύεται το κοινωνικό κύρος τους.

Σε ένα άρθρο σας (400 λέξεις), που το προορίζετε για την τοπική εφημερίδα, να παρουσιάσετε τις απόψεις σας σχετικά με:

α) τους λόγους για τους οποίους κάποιοι υιοθετούν μια τέτοια αντίληψη

β) τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η αντίληψη αυτή στη ζωή τους.

ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ (ΚΑΙ ΑΡΡΩΣΤΑ ΜΥΑΛΑ!!!)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ

ΚΑΙ ΤΕΡΜΑ ΑΡΡΩΣΤΑ ΜΥΑΛΑ…

1.     Quodsi forte, ut fit plerumque, ceciderunt, tum intellegitur, quam fuerint inopes amicorum.

Να κάνετε όλες τις απαραίτητες μετατροπές, ώστε η πλάγια ερωτηματική να δηλώνει

α) το σύγχρονο στο παρόν

β) το υστερόχρονο στο παρόν.

2.     Tum intellexi quos fidos amicos habuissem.

Να κάνετε όλες τις απαραίτητες μετατροπές, ώστε η πλάγια ερωτηματική να δηλώνει

α) το σύγχρονο στο παρελθόν

β) το υστερόχρονο στο παρελθόν.

3.     Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram, ut sibi paulisper loco cederet.

Να αντικαταστήσετε το rogavit με τον αντίστοιχο τύπο του ενεστώτα, κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές.

4.     Tum cuidam ex equitibus Gallis persuadet ut ad Ciceronem epistulam deferat.

Να αντικαταστήσετε το persuadet με τον αντίστοιχο τύπο του υπερσυντελίκου, κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές. 

5.     Is cum aliquando castris abiret, edixit ut omnes pugna abstinerent.

Να ξαναγράψετε την υπογραμμισμένη δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, εισάγοντάς την με τον dum και δικαιολογώντας την απάντησή σας. 

6.     Quod ut praedones animadverterunt, ianuae appropinquaverunt.

Να ξαναγράψετε την υπογραμμισμένη πρόταση με τέτοιο τρόπο, ώστε να αποδίδεται μια σχέση αιτίου – αιτιατού ανάμεσα στην κύρια και τη δευτερεύουσα πρόταση.

7.     Caecilia, uxor Metelli, dum more prisco omen nuptiale petit filiae sororis, ipsa fecit omen.

Να ξαναγράψετε την υπογραμμισμένη δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, εισάγοντάς την με τον cum τον ιστορικό ή διηγηματικό και δικαιολογώντας την απάντησή σας. 

8.     Vinum a mercatoribus ad se importari non sinunt, quod ea re, ut arbitrantur, remollescunt homines atque effeminantur.

Να ξαναγράψετε τις αιτιολογικές προτάσεις που υπάρχουν στο απόσπασμα, ώστε η αιτιολογία να είναι το αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας.

9.     Tum Scipio, cum se ipsum captum venisse eos existimasset, praesidium domesticorum in tecto conlocavit.

Να ξαναγράψετε την αιτιολογική πρόταση που υπάρχει στο απόσπασμα, ώστε η αιτιολογία να είναι αντικειμενικά αποδεκτή.

10.            Cum ante vestibulum dona posuissent,  quae homines deis immortalibus consecrare solent, domum reverterunt.

Να δηλώσετε το προτερόχρονο με ισοδύναμο τρόπο.

  

11.            Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur.

α) Να κάνετε τις απαραίτητες αλλαγές στην υπογραμμισμένη δευτερεύουσα πρόταση, ώστε να δηλώνει άρνηση (αποφατική).

β) Αν μετά το ut υπήρχε το επίρρημα facilius πώς θα εισαγόταν η δευτερεύουσα;

12.            Silius animum tenerum habebat.

Να μετατρέψετε την παραπάνω πρόταση σε ευθεία ερώτηση ολικής άγνοιας με όλους τους δυνατούς τρόπους.

13.            Caesar propter frumenti inopiam legiones in hibernis multis conlocat. Ex quibus quattuor in Nerviis hiemare iubet.

Να δηλωθεί η υπογραμμισμένη φράση με ισοδύναμο τρόπο.

14.            Sed consul, cum in castra revertisset, adulescentem, cuius opera hostes fugati erant, morte multavit.

Να δηλωθεί η υπογραμμισμένη φράση με ισοδύναμο τρόπο.

15.            Paucis post diebus res ipsa fidem somnii confirmavit.

Να δηλωθεί η υπογραμμισμένη φράση με ισοδύναμο τρόπο.

16. In agro Falerno Hannibal ex insidiis Fabii Maximi se expedivit ... Carthaginienses eum in Africam revocaverunt.

Να αντικαταστήσετε τους εμπρόθετους προσδιορισμους του τόπου με τις ακόλουθες λέξεις, ώστε να δηλώνεται η ίδια τοπική σχέση: Italia, domus, Tarentum, Roma, Carthago, Athenae, Asia, Neapolis.

17.       Germani equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur.

Να δηλώσετε απαγόρευση με όλους τους δυνατούς τρόπους, απευθυνόμενοι στους Γερμανούς.

18.            Sulpicius Gallus legatus Luci Aemili Pauli erat. Εxercitus fiduciam amiserat.

Να συμπτύξετε τις δύο προτάσεις, αφού αντικαταστήσετε την υπογραμμισμένη πρόταση με ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη.

19.            Vim hostium cavere debetis.

Να ξαναγράψετε τη φράση αντικαθιστώντας το debeo +  τελικό απαρέμφατο με την παθητική περιφραστική συζυγία και να δηλώσετε το ποιητικό αίτιο.

20.            Domesticos praedones animadvertere debuerunt.

Να τρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική μετατρέποντας το debeo και απαρέμφατο σε παθητική περιφραστική συζυγία και να δηλώσετε το ποιητικό αίτιο. 

21.            qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt coniurationemque nascentem … confirmaverunt.

Να ξαναγράψετε την περίοδο συμπτύσσοντας την πρώτη πρόταση σε μετοχή που να δηλώνει το προτερόχρονο.

22.            Silius animum tenerum habebat. Gloriae Vergili studebat ingeniumque eius fovebat. Eum ut puer magistrum honorabat. Monumentum eius, quod Neapoli iacebat, pro templo habebat.

Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες αντωνυμίες με τον κατάλληλο τύπο της αντωνυμίας suus, sua, suum και να δηλώσετε τη διαφορά στη σημασία.

23.            Claudius quinquagesimo anno aetātis suae imperium cēpit mirabili quodam casu. (…) Discurrens miles pedes eius animadvertit.

Να αντικαταστήσετε την υπογραμμισμένη αντωνυμία με τον κατάλληλο τύπο της αντωνυμίας suus, sua, suum και να δηλώσετε τη διαφορά στη σημασία.

24.            Existimavit ad se venire hominem ingentis magnitudunis et facie squalida, similem effigiei mortui. Quem simul aspexit Cassius, timorem concepit nomenque eius audire cupivit.

Να αντικαταστήσετε την υπογραμμισμένη αντωνυμία με τον κατάλληλο τύπο της αντωνυμίας suus, sua, suum και να δηλώσετε τη διαφορά στη σημασία.

25.            coniurationem nascentem confirmaverunt

Να αναλύσετε τη μετοχή σε

α) αναφορική πρόταση

β) χρονική πρόταση εισαγόμενη με τον χρονικό σύνδεσμο dum

γ) χρονική πρόταση εισαγόμενη με τον ιστορικό ή διηγηματικό cum.

26.            Bello Latino T. Manlius consul nobili genere natus exercitui Romanorum praefuit.

Να αντικαταστήσετε την υπογραμμισμένη φράση, ώστε να δηλώνεται χρονική διάρκεια.

27.            Cato attulit ficum praecocem.

Να μετατρέψετε τον επιθετικό προσδιορισμό σε δευτερεύουσα πρόταση.

28.            Accius, qui multo minor natu erat, tragoediam suam, cui « Atreus » nomen est, ei desideranti legit.

Ποιο είναι το αντώνυμο;

29.            « Ita est » inquit Accius « ut dicis ; neque id me sane paenitet ; meliora enim fore spero, quae deinceps scribam.

Ενισχύστε τον συγκριτικό βαθμό!