ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

2^Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ

ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

1. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 

Ἀριστοτέλους, Ἠθικά Νικομάχεια

Ἐν παντὶ δὴ συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἔστι λαβεῖν τὸ μὲν πλεῖον τὸ δ’ ἔλαττον τὸ δ’ ἴσον, καὶ ταῦτα ἢ κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἢ πρὸς ἡμᾶς. Λέγω δὲ τοῦ μὲν πράγματος μέσον τὸ ἴσον ἀπέχον ἀφ’ ἑκατέρου τῶν ἄκρων, ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πᾶσιν, πρὸς ἡμᾶς δὲ ὃ μήτε πλεονάζει μήτε ἐλλείπει· τοῦτο δ’ οὐχ ἕν, οὐδὲ ταὐτὸν πᾶσιν. Οἷον εἰ τὰ δέκα πολλὰ τὰ δὲ δύο ὀλίγα, τὰ ἓξ μέσα λαμβάνουσι κατὰ τὸ πρᾶγμα· ἴσῳ γὰρ ὑπερέχει τε καὶ ὑπερέχεται· τοῦτο δὲ μέσον ἐστὶ κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν. Τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς οὐχ οὕτω ληπτέον· οὐ γὰρ εἴ τῳ δέκα μναῖ φαγεῖν πολὺ δύο δὲ ὀλίγον, ὁ ἀλείπτης ἓξ μνᾶς προστάξει· ἔστι γὰρ ἴσως καὶ τοῦτο πολὺ τῷ ληψομένῳ ἢ ὀλίγον· Μίλωνι μὲν γὰρ ὀλίγον, τῷ δὲ ἀρχομένῳ τῶν γυμνασίων πολύ. Ὁμοίως ἐπὶ δρόμου καὶ  πάλης. Οὕτω δὴ πᾶς ἐπιστήμων τὴν ὑπερβολὴν μὲν καὶ τὴν ἔλλειψιν φεύγει, τὸ δὲ μέσον ζητεῖ καὶ τοῦθ’ αἱρεῖται, μέσον δὲ οὐ τὸ τοῦ πράγματος ἀλλὰ τὸ πρὸς ἡμᾶς.

Εἰ δὴ πᾶσα ἐπιστήμη οὕτω τὸ ἔργον εὖ ἐπιτελεῖ, πρὸς τὸ μέσον βλέπουσα καὶ εἰς τοῦτο ἄγουσα τὰ ἔργα (ὅθεν εἰώθασιν ἐπιλέγειν τοῖς εὖ ἔχουσιν ἔργοις ὅτι οὔτ’ ἀφελεῖν ἔστιν οὔτε προσθεῖναι, ὡς τῆς μὲν ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως φθειρούσης τὸ εὖ, τῆς δὲ μεσότητος σῳζούσης, οἱ δ’ ἀγαθοὶ τεχνῖται, ὡς λέγομεν, πρὸς τοῦτο βλέποντες ἐργάζονται)· ἡ δ’ ἀρετὴ πάσης τέχνης ἀκριβεστέρα καὶ ἀμείνων ἐστὶν ὥσπερ καὶ ἡ φύσις, τοῦ μέσου ἂν εἴη στοχαστική. Λέγω δὲ τὴν ἠθικήν· αὕτη γάρ ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις, ἐν δὲ τούτοις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον.

Ερωτήσεις:

Α1.      Ἐν παντὶ δὴ συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἔστι λαβεῖν τὸ μὲν πλεῖον τὸ δ’ ἔλαττον τὸ δ’ ἴσον, καὶ ταῦτα ἢ κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἢ πρὸς ἡμᾶς. Λέγω δὲ τοῦ μὲν πράγματος μέσον τὸ ἴσον ἀπέχον ἀφ’ ἑκατέρου τῶν ἄκρων, ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πᾶσιν, πρὸς ἡμᾶς δὲ ὃ μήτε πλεονάζει μήτε ἐλλείπει· τοῦτο δ’ οὐχ ἕν, οὐδὲ ταὐτὸν πᾶσιν.

           

            Με βάση το παραπάνω απόσπασμα, να απαντήσετε στις εξής ερωτήσεις:

            α) Ποια κριτήρια θέτει ο Αριστοτέλης για τον ορισμό της μεσότητας;

            β) Ποια χαρακτηριστικά διακρίνει ο Αριστοτέλης στο κάθε είδος μεσότητας;

Μονάδες 10

Β1.      Λαμβάνοντας στοιχεία από το δεύτερο απόσπασμα, να εξηγήσετε πώς συσχετίζει ο Αριστοτέλης τις έννοιες ἐπιστήμη (τέχνη) - ἀρετή – φύσις. Ποιες ομοιότητες και ποιες διαφορές εντοπίζει και με ποια σειρά τις ιεραρχεί; 

Μονάδες 10

Β2.      Έχει διαπιστωθεί από όλους τους μελετητές του Αριστοτέλη ότι ως φιλόσοφος έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά: α) παραθέτει παραδείγματα, προκειμένου να αποσαφηνίσει νέες έννοιες και β) είναι διαλλακτικός, μετριοπαθής και χωρίς διάθεση δογματισμού.

Να τεκμηριώσετε τα παραπάνω χαρακτηριστικά του Αριστοτέλη ως φιλοσόφου με στοιχεία από το αρχαίο κείμενο που σας δόθηκε.

  Μονάδες 10

 Β3.      Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω θέσεις, τη λέξη Σωστό, αν είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένη:

α.         Η πρώτη γνωριμία του Πλάτωνα με τον Αριστοτέλη έγινε το 365 π.Χ.

β.         Ο Ξενοκράτης υπήρξε συνάδερφος του Αριστοτέλη στην Ακαδημία και μετέπειτα διευθυντής της Ακαδημίας.

γ.         Η συγγραφή των Ηθικών Νικομαχείων εντάσσεται στη δεύτερη παραμονή του Αριστοτέλη στην Αθήνα.

δ.         Η φράση «εὐδαιμονίη ψυχῆς καί κακοδαιμονίη» ανήκει στον Ηράκλειτο. 

ε.         Κατά τον Αριστοτέλη η ευδαιμονία του ανθρώπου είναι μια κατάσταση της ψυχής.

Μονάδες 10

 Β4.      α) τὸ πλεῖον, πλεονάζει, πολὺ, ἀφελεῖν: Να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τις παραπάνω λέξεις και δίπλα στην καθεμία να γράψετε από το αρχαίο κείμενο που σας δόθηκε το αντώνυμό της. 

Μονάδες 4

β) Στο αρχαίο κείμενο υπογραμμίζονται έξι λέξεις (προστάξει, φεύγει, ἐπιτελεῖ, ἐπιλέγειν, ἐργάζονται, στοχαστική). Να γράψετε στο τετράδιό σας ποιες από αυτές χρησιμοποιούνται στις μέρες μας με διαφορετική σημασία από αυτή που έχουν στο αρχαίο κείμενο και στη συνέχεια με καθεμία αυτές που σημειώσατε στο τετράδιό σας να σχηματίσετε μία πρόταση στα νέα ελληνικά, ώστε να φαίνεται η διαφορετική σημασία της κάθε λέξης.

Μονάδες 6

Β5.      ἡ δ’ ἀρετὴ … τοῦ μέσου ἂν εἴη στοχαστική. Λέγω δὲ τὴν ἠθικήν· αὕτη γάρ ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις, ἐν δὲ τούτοις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον: Στο  παραπάνω απόσπασμα ο Αριστοτέλης θέτει το θεωρητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η ηθική αρετή ως μεσότητα. Αφού το παρουσιάσετε, να εξηγήσετε πώς εφαρμόζεται στις ηθικές αρετές που περιγράφονται στο παρακάτω μεταφρασμένο κείμενο:

Το ίδιο λοιπόν συμβαίνει και με τις ηθικές αρετές: κάνοντας, δηλαδή, αυτά που κάνουμε στην καθημερινή μας συνάφεια με τους άλλους ανθρώπους άλλοι γινόμαστε δίκαιοι και άλλοι άδικοι·  ενώ, κάνοντας όσα έχουν μέσα τους το στοιχείο του φόβου και συνηθίζοντας να αισθανόμαστε φόβο ή θάρρος, άλλοι γινόμαστε ανδρείοι και άλλοι δειλοί.  Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και σε σχέση με τις επιθυμίες και σε σχέση με την οργή: άλλοι δηλαδή γίνονται εγκρατείς και πράοι και άλλοι ακόλαστοι και οργίλοι, οι πρώτοι με το να συμπεριφέρονται έτσι στις περιστάσεις αυτές και οι άλλοι με τον αντίθετο τρόπο.

Αριστοτέλους, Ηθικά Νικομάχεια

Μονάδες 10

2. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Αἰσχίνης Κατά Τιμάρχου 182 – 183

Ο Αισχίνης καταγράφει τον αυστηρό τρόπο με τον οποίο οι Αθηναίοι αντιμετώπιζαν τη γυναίκα

που δεν διαφύλαττε την ηθική αρετή της τότε εποχής.

[182] Ἵνα δὲ μὴ δοκῶ Λακεδαιμονίους θεραπεύειν, καὶ τῶν ἡμετέρων προγόνων μνησθήσομαι. οὕτω γὰρ ἦσαν πρὸς τὰς αἰσχύνας χαλεποί οἱ ἡμέτεροι πρόγονοι, καὶ περὶ πλείστου τῶν τέκνων τὴν σωφροσύνην ἐποιοῦντο, ὥστ’ ἀνὴρ εἷς τῶν πολιτῶν, εὑρὼν τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα διεφθαρμένην, καὶ τὴν ἡλικίαν οὐ καλῶς διαφυλάξασαν μέχρι γάμου, ἐγκατῳκοδόμησεν αὐτὴν μεθ’ ἵππου εἰς ἔρημον οἰκίαν, ὑφ’ οὗ προδήλως ἔμελλεν ἀπολεῖσθαι συγκαθειργμένη. καὶ ἔτι καὶ νῦν τῆς οἰκίας ταύτης ἕστηκε τὰ οἰκόπεδα ἐν τῷ ὑμετέρῳ ἄστει, καὶ ὁ τόπος οὗτος καλεῖται παρ’ ἵππον καὶ κόρην. 

[183] Ὁ δὲ Σόλων ὁ τῶν νομοθετῶν ἐνδοξότατος γέγραφεν ἀρχαίως καὶ σεμνῶς περὶ τῆς τῶν γυναικῶν εὐκοσμίας. τὴν γὰρ γυναῖκα ἐφ’ ᾗ ἂν ἁλῷ μοιχός, οὐκ ἐᾷ κοσμεῖσθαι, οὐδὲ εἰς τὰ δημοτελῆ ἱερὰ εἰσιέναι, ἵνα μὴ τὰς ἀναμαρτήτους τῶν γυναικῶν ἀναμειγνυμένη διαφθείρῃ· ἐὰν δ’ εἰσίῃ ἢ κοσμῆται, τὸν ἐντυχόντα κελεύει καταρρηγνύναι τὰ ἱμάτια καὶ τὸν κόσμον ἀφαιρεῖσθαι καὶ τύπτειν, εἰργόμενον θανάτου καὶ τοῦ ἀνάπηρον ποιῆσαι, ἀτιμῶν τὴν τοιαύτην γυναῖκα καὶ τὸν βίον ἀβίωτον αὐτῇ κατασκευάζων. 

Λεξιλόγιο

·         θεραπεύω: κολακεύω, υπηρετώ

·         συγκαθειργμένη: φυλακισμένη

·         παρ’ ἵππον καὶ κόρην: τόπος του κοριτσιού και του αλόγου

Ερωτήσεις:

Γ1.      α. Να μεταφρασθεί στα νέα ελληνικά το απόσπασμα «Ἵνα δὲ μὴ δοκῶ…. ἀπολεῖσθαι συγκαθειργμένη.»

Μονάδες 10

β. Τι προέβλεπε η νομοθεσία του Σόλωνα «περὶ τῆς τῶν γυναικῶν εὐκοσμίας»;  

Μονάδες 10

 Γ2.      α. Να εντοπίσετε στο αδίδακτο κείμενο τρία (3) διαφορετικά ουσιαστικά της γ΄ κλίσης και να τα μεταφέρετε στην κλητική του ενικού. Επίσης, να γράψετε τον θετικό βαθμό του επιρρήματος των παρακάτω επιθέτων: πλείστου, ὁ ἐνδοξότατος.

Μονάδες 5

β. Να μεταφέρετε τους υπογραμμισμένους τύπους στον ενεστώτα (στην ίδια φωνή):

1.      ὥστ’ ἀνὴρ εἷς τῶν πολιτῶν, εὑρὼν τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα διεφθαρμένην, καὶ τὴν ἡλικίαν οὐ καλῶς διαφυλάξασαν μέχρι γάμου, ἐγκατῳκοδόμησεν αὐτὴν

2.      καὶ ἔτι καὶ νῦν τῆς οἰκίας ταύτης ἕστηκε τὰ οἰκόπεδα

Μονάδες 5

Γ3.  α. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι όροι: Λακεδαιμονίους, διεφθαρμένην, τὰ οἰκόπεδα, τῶν νομοθετῶν, ἀβίωτον.

Μονάδες 5

β.  Οὕτω γὰρ ἦσαν πρὸς τὰς αἰσχύνας χαλεποί οἱ ἡμέτεροι πρόγονοι: Να μεταφερθεί η παραπάνω πρόταση στον πλάγιο λόγο με όλους τους δυνατούς τρόπους με εξάρτηση από τη φράση: Ὁ ῥήτωρ ἔλεξεν….

Μονάδες 5

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2019 (ΔΙΑΛΟΓΟΣ)

Μονόλογος περί διαλόγου

[...] Όλοι σήμερα μιλάνε για διάλογο, στην κυριολεξία του και μεταφορικά. Στο ιδιωτικό και στο δημόσιο επίπεδο κανένας δεν βρίσκεται που να μην τον διεκδικεί και να μην εξαίρει τις αρετές του. Φτάνει έτσι ν' αναρωτιέται ο γεμάτος καλή θέληση αφελής πώς διάβολο γίνεται σε μιαν εποχήν τόσο παθιασμένη για διάλογο, να συνεννοούνται τόσο λίγο οι άνθρωποι μεταξύ τους.

Είναι σαν να ξεχνάμε την πασίδηλη¹ ανθρώπινη διπροσωπία: Όποιος διατυμπανίζει την επιθυμία του για διάλογο, δεν θα πει και πως τον επιθυμεί · μπορεί έτσι να μεταμφιέζει την εγωλατρική του προσήλωση στον μονόλογο. Προτείνω τον διάλογο μπορεί να σημαίνει: γυρεύω -με πρόσχημα τη συνδιάλεξη– ακροατές · έχω πεποίθηση στη ρητορική μου δεινότητα ή στην δικολαβική² μου ευελιξία και δεν μου κακοφαίνεται να εξασφαλίσω μιαν εύκολη νίκη· σε αποκαλώ συνομιλητή μου αλλά σε κρατάω κάτω από την απειλή της εξουσίας μου: αν σου βαστάει, πες ό,τι πιστεύεις! Η τελευταία τούτη ποικιλία είναι η πασίγνωστη στο διεθνές επίπεδο «συνεννόηση», όπου ο ένας από του δύο συνομιλητές εκφράζεται από θέση ισχύος. Ο σύγχρονος κόσμος δεν κατορθώνει να συνεννοηθεί, γιατί κάνει κατάχρηση αυτής της τακτικής.

Διάλογος δεν υπάρχει (για να πούμε τ' αυτονόητα) παρά μόνον ανάμεσα σε ίσων δικαιωμάτων συνομιλητές. Όταν ο ένας κρατάει στο χέρι του τον κεραυνό κι ο άλλος βρίσκεται όρθιος, ελάχιστος σαν υπόδικος μπροστά στο βάθρο της εξουσίας, ο διάλογος, ακόμη κι αν προτείνεται, είναι φενάκη.³ Ο εξουσιαστής, στη χειρότερη περίπτωση, ξεγελάει τον εαυτό του αν νομίζει πως θ' ακούσει την αλήθεια. Η θέση του άλλωστε είναι διπλά ψεύτικη: αν τύχει να βρει αντίκρυ του έναν παλαβό, έναν άνθρωπο παράτολμο, που θα του πει την αλήθεια, θα είναι υποχρεωμένος, για λόγους κύρους, να τον κατακεραυνώσει. Στην περίπτωση τούτη, ο ειλικρινής καταδικάζεται ως αυθάδης. Αν πάλι ο σε μειονεκτική θέση συνομιλητής το γυρίσει, για λόγους άμυνάς του, στην πονηρή κολακεία, ο σε πλεονεκτική θέση δεν θα μάθει ποτέ την αλήθεια. Δέσμιος της εξουσίας του, θα χρειαστεί τότε, για να ξέρει πού βρίσκεται –πράγμα αναγκαίο για την ασφάλειά του– να χρησιμοποιεί επαγγελματίες πληροφοριοδότες, ν' ακούει καταδότες, διαβολείς, συκοφάντες, ή, αντίθετα, κόλακες που τον ξεγελάνε, για να του φαίνονται αρεστοί. Όπου δεν υπάρχει φυσικός διάλογος, υπάρχει όργιο κατασκοπίας. [...] Ακόμα και σε καθεστώτα φιλελεύθερα, όταν ιδίως είναι «ισχυρά», ο κυβερνήτης δύσκολα μαθαίνει την αλήθεια για το λαϊκό φρόνημα. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος έχασε τις εκλογές του 1920, ενώ το κομματικό περιβάλλον τον διαβεβαίωνε πως θα τις κερδίσει με τρόπο θριαμβευτικό ύστερα από τόσες εθνικές νίκες.

Αυτά στο επίπεδο της εξουσίας. Έχουμε, όμως, και το ανεπίσημο επίπεδο, όχι μόνο το ιδιωτικό, αλλά το δημόσιο! Διάλογος ιδεολογικός, διάλογος διαπραγματευτικός, διάλογος πνευματικός. Καμία εποχή δεν έχει οργανώσει τόσους διάλογους όσους η δική μας. Είναι μια έμμεση ομολογία πόσο δύσκολο το βρίσκει να συνεννοηθεί.

Η ζωή εμφανίζεται ως πεδίο διαμάχης. Χωρίς αυτόν της τον αντιθετικό χαρακτήρα, που ορίζει τον δυναμισμό της, θα έφτανε στην αυτοαναίρεση. Ο διάλογος είναι μια ειρηνική προστριβή, συμφωνημένα πλαισιωμένη, περιορισμένη από θετούς κανόνες, καθώς μια αθλοπαιδιά. Αν παραβώ τους κανόνες του ποδοσφαίρου, αυτό που θα διεξαχθεί στο γήπεδο δεν θα είναι πια ποδοσφαιρική συνάντηση · θα είναι συμφυρμός και συμπλοκή άμορφη και πρωτόγονη. Αλλά η αθλοπαιδιά δεν αποβλέπει σε τίποτα πέρα από τον εαυτό της, δεν είναι μέσο, είναι σκοπός. Ο διάλογος εμφανίζεται ως μέσο: Θέλω, με μέσο τον διάλογο, να φτάσω κάπου, σε κάτι που τον υπερβαίνει: σε μια συνεννόηση των ανθρώπων μεταξύ τους, ή, πολύ περισσότερο, στην από κοινού αποκάλυψη κάποιας αλήθειας. […]

Κανένας μας δεν έχει το δικαίωμα να προεξοφλήσει το μέλλον. Διαλεγόμαστε και θα διαλεγόμαστε επίμονα, ασταμάτητα, γιατί αυτό μας είναι ανάγκη ζωτική, συστατικό μας πάθος. Ο πλησίον δεν είναι μόνο Κόλαση, όπως το έχει πει ο Σάρτρ, είναι και Παράδεισος: ο μόνος μας απτός Παράδεισος. Ποιος ποτέ φαντάστηκε τον Παράδεισο σαν ερημιά, δίχως συγκατοίκους; Άθλημα που μας έχει προταθεί ο διάλογος, θα εμπνέει πάντοτε κάθε ευγενική προσπάθεια να ξεπεραστεί η φυλάκιση μέσα στον εαυτό μας.

(Άγγελος Τερζάκης  «Κρίση και έλεγχος της εποχής μας»)

¹ πασίδηλος: ο φανερός σε όλους, ο πολύ γνωστός

² δικολαβικός: που χρησιμοποιεί σοφιστικά επιχειρήματα, χωρίς επιστημονική βάση

³ φενάκη: περούκα, μεταφορικά: απάτη, ψευδαίσθηση

Α1.       Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του παραπάνω κειμένου σε 100-120 λέξεις.

Μονάδες 25

Β1.   Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, σύμφωνα με το κείμενο, το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη:

1.      Ο συγγραφέας αναφέρεται στην αντίφαση ανάμεσα στη διακηρυγμένη θέληση για διάλογο και στην πρακτική αναίρεσή του.

2.      Όποιος προτείνει τον διάλογο, στην πραγματικότητα αναζητά με τεχνάσματα τη νίκη σε βάρος των συνομιλητών του.

3.      Ο διάλογος είναι εφικτός μόνο όταν οι συνομιλητές είναι ισότιμοι.

4.      Ο διάλογος είναι ταυτόχρονα σκοπός και μέσο για την αποκάλυψη της αλήθειας.

5.      Μέσω του δοκιμίου εκφράζεται η απαισιοδοξία του συγγραφέα για το μέλλον του διαλόγου.

Μονάδες 10

Β2.α.  Να εντοπίσετε δύο τρόπους ανάπτυξης της τρίτης παραγράφου και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με στοιχεία του κειμένου.

Μονάδες 4

Β2.β.   Να εντοπίσετε έναν τρόπο πειθούς στο κείμενο που σας δόθηκε (μονάδα 1) και να αξιολογήσετε τη χρήση του από τον συγγραφέα. (μονάδες 3)

Μονάδες 4

Β3.α.   Να ξαναγράψετε τις παρακάτω προτάσεις αντικαθιστώντας τις υπογραμμισμένες λέξεις με μια αντώνυμη.

1.    …κανένας δεν βρίσκεται που να μην εξαίρει τις αρετές του διαλόγου …

2.    Όποιος διατυμπανίζει την επιθυμία του για διάλογο…

3.    Αν παραβώ τους κανόνες του ποδοσφαίρου…

4.    …κάθε ευγενική προσπάθεια να ξεπεραστεί η φυλάκιση μέσα στον εαυτό μας.

Μονάδες 4

Β3.β.   Να ξαναγράψετε τις παρακάτω προτάσεις αντικαθιστώντας τις λέξεις που είναι τυπωμένες με έντονη γραφή με μια συνώνυμη.  

1.    …έχω πεποίθηση στη ρητορική μου δεινότητα …

2.    Είναι μια έμμεση ομολογία πόσο δύσκολο το βρίσκει να συνεννοηθεί.

3.    Αλλά η αθλοπαιδιά δεν αποβλέπει σε τίποτα πέρα από τον εαυτό της…

4.    Κανένας μας δεν έχει το δικαίωμα να προεξοφλήσει το μέλλον.

Μονάδες 4

Β4.α.   Να εξηγήσετε τη χρήση των εισαγωγικών και της άνω τελείας στις παρακάτω φράσεις:

-      Η τελευταία τούτη ποικιλία είναι η πασίγνωστη στο διεθνές επίπεδο «συνεννόηση» όπου ο ένας από του δύο συνομιλητές εκφράζεται από θέση ισχύος. (2^η παράγραφος) (μονάδες 2)

-      Αν παραβώ τους κανόνες του ποδοσφαίρου, αυτό που θα διεξαχθεί στο γήπεδο δεν θα είναι πια ποδοσφαιρική συνάντηση · θα είναι συμφυρμός και συμπλοκή άμορφη και πρωτόγονη. (5^η παράγραφος) (μονάδες 3)

Μονάδες 5

Β4.β.   Έτσι, όταν, ενώ, καθώς: Να εξηγήσετε τη χρήση των παραπάνω διαρθρωτικών λέξεων από τον συγγραφέα.

Μονάδες 4

Γ1.   Σε ομιλία 500-600 λέξεων που θα γράψετε για να εκφωνήσετε σε εκδήλωση του σχολείου σας, με θέμα τον διάλογο στη σύγχρονη εποχή, να εκθέσετε:

α) τα χαρακτηριστικά του γνήσιου και εποικοδομητικού διαλόγου, όπως εσείς τον αντιλαμβάνεστε,

β) την άποψή σας σχετικά με τον ρόλο του διαλόγου στη διδακτική διαδικασία και, ευρύτερα, στη σχολική ζωή.

Μονάδες 40

Περίληψη:

Θεματικό Κέντρο: Ο ψευδεπίγραφος διάλογος σε επίπεδο εξουσίας και τα χαρακτηριστικά του γνήσιου διαλόγου. (1)

Νοηματικοί άξονες:

1^η παρ.             Διαπίστωση: Παρά τη διακηρυγμένη επιθυμία για διάλογο, είναι δυσχερής η συνεννόηση. (1)

2^η παρ.             Όποιος επιδιώκει τον διάλογο, δεν σημαίνει ότι τον επιθυμεί πραγματικά. (1) Ενδεχομένως, επιζητεί ή επίδειξη της ρητορικής του ικανότητας (0,5) ή επιβολή της εξουσίας του => αποτυχία συνεννόησης (0,5)

3^η παρ.             Ο διάλογος προϋποθέτει ισότιμους συνομιλητές. (1) Στο επίπεδο της εξουσίας, ο εξουσιαστής    είτε δεν ανέχεται την αλήθεια (αλήθεια = αυθάδεια) (1) είτε περιστοιχίζεται από κόλακες => καταφεύγει σε κατασκοπία για την εύρεση της αλήθειας (1)

4^η παρ.             Σε ανεπίσημο επίπεδο, το πλήθος των διαλόγων αποδεικνύει τη δυσκολία συνεννόησης. (1)

5^η παρ.             Ο διάλογος έχει θεσμοθετημένους κανόνες (1)  και είναι μέσο - όχι σκοπός – (1) για τη συνεννόηση (0,5) και την εύρεση της αλήθειας. (0,5)

6^η παρ.             Οι άνθρωποι θα επιζητούν τον διάλογο στο διηνεκές ως προσπάθεια αποφυγής της μοναξιάς τους. (1)

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2019

2^Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΘΕΜΑΤΑ

 ΚΕΙΜΕΝΟ:

Οι παρενέργειες του πρωταθλητισμού

Τα κρούσματα  των αθλητών που έχουν κάνει χρήση αναβολικών πολλαπλασιάζονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η ΔΟΕ (Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή) προβληματίζεται για το ότι ο ευγενής ανταγωνισμός που αποτελούσε την πεμπτουσία του αθλητικού ιδεώδους κινδυνεύει. Και μαζί με αυτόν κινδυνεύουν και οι αθλητές. Πολλοί έχουν ήδη πεθάνει πριν από την ώρα τους και ακόμη περισσότεροι έχουν καταστρέψει αμετάκλητα την υγεία τους.

Το φαινόμενο, όμως, γιγαντώνεται. Παρ' όλους τους ελέγχους και τις αυστηρές παραδειγματικές κυρώσεις των παραβατών, η χρήση αναβολικών πολλαπλασιάζεται. Ο επίσημος λόγος είναι αμήχανα άτεγκτος¹. Αλλά ούτε οι δηλώσεις «καλών» προθέσεων ούτε οι ποινές αποκλεισμού αρκούν για να σωθεί το κλυδωνιζόμενο² κύρος του αθλητικού συστήματος.

Στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι απλούστατα. Ως «big business» ο αθλητισμός λειτουργεί πια επαγγελματικά, δηλαδή με αποκλειστικό γνώμονα το κέρδος. Το «ευ αγωνίζεσθαι» είναι πια απλώς ένα ρητορικό σύνθημα, κάτι σαν το «ελευθερία, ισότητα, αδελφότητα». Το μόνο που έχει σημασία είναι η νίκη. Οι ανταγωνιζόμενοι μετέρχονται, λοιπόν, όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα, για να την πετύχουν. Και όποιος δεν τα μετέλθει, προφανώς θα χάσει. Πρόκειται για παιχνίδι, όπου οι ευγενείς ψυχές δεν συμμαχούν με τον Θεό αλλά με τον Διάβολο.

Εκείνο, βέβαια, που έχει αλλάξει και μάλιστα άρδην είναι το κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο. Ο αθλητισμός πουλάει πλέον ως πάνδημο θέαμα. Μέσα σε λίγα χρόνια οι επιτυχημένοι αθλητές γίνονται δισεκατομμυριούχοι. Αν σκεφθεί, μάλιστα, κανείς πως ακόμη και ένας μικροποδοσφαιριστής κερδίζει πολύ περισσότερα από έναν δάσκαλο, έναν εργάτη ή έναν ιδιωτικό υπάλληλο και ότι η μεγάλη επιτυχία οδηγεί σε μυθικό πλούτο, είναι σαφές πόσο μεγάλη είναι η έλξη που ασκείται σε όλους εκείνους που βλέπουν γύρω τους τη μιζέρια και την ανεργία. Υπό τους όρους αυτούς πώς θα ήταν δυνατόν να ζητούμε από τους αθλητές να αντισταθούν στους πειρασμούς της επιτυχίας; […]

Βέβαια, η επιλογή ενός επαγγέλματος που υπόσχεται τη φήμη και τον πλούτο μέσα σε ελάχιστα χρόνια απαιτεί προφανώς θυσίες. Και στις θυσίες συμπεριλαμβάνονται η ενέργεια, ο χρόνος, η παραίτηση από τη συστηματική εκπαίδευση, η συρρίκνωση της ιδιωτικής ζωής και η σκληρή προπόνηση.  Από μόνη της, όμως, η προπόνηση και οι θυσίες δεν επαρκούν. Προκειμένου να ανεβεί κανείς στην κορυφή, θα πρέπει να μετέλθει όλα τα μέσα. Όπως συμβαίνει και στην κανονική αγορά, ο ανταγωνισμός δεν είναι ποτέ ούτε τίμιος ούτε ελεύθερος. Ο επίδοξος πρωταθλητής χρειάζεται, λοιπόν, τις υπηρεσίες μιας κουστωδίας μάνατζερ, δημοσιοσχεσιτών, γιατρών, βιολόγων, γυμναστών και ψυχολόγων. Απ' αυτούς και μόνο θα μάθει τους κανόνες του παιχνιδιού. Η ενίσχυση των φυσικών δυνατοτήτων με κάθε μέσο είναι, λοιπόν, όρος της επιτυχίας. Τα αναβολικά είναι ίσως επικίνδυνα, αλλά υποτίθεται ότι «οι κίνδυνοι μειώνονται, όταν παρακολουθείσαι από ειδικό».

Με αυτή την έννοια οι αθλητές είναι θύματα της λαμπρής καριέρας που τους ανοίγεται. Για να ελπίζουν σε ένα καλύτερο μέλλον, θα πρέπει να εξαντλήσουν τις δυνατότητές τους. Είναι, λοιπόν, κωμικό να επιτιμά κανείς τους αθλητές που δεν διαγωνίζονται «με τον σταυρό στο χέρι» και παράλληλα γελοίο να τους κατηγορεί ότι επιδεικνύουν τα ημίγυμνα κάλλη τους στις στήλες των κοσμικών περιοδικών. Οι επαγγελματίες αθλητές οφείλουν να παίζουν το παιχνίδι είτε το θέλουν είτε όχι.

Έτσι, τα υποτιθέμενα «πρότυπα» της νεολαίας δεν ασκούν ανιδιοτελές κοινωνικό λειτούργημα · αντίθετα, ενσαρκώνουν το αίτημα της άνευ όρων προσαρμογής του ατόμου στις επιταγές ενός αδυσώπητου και διαβολικού συστήματος. Η ειρωνεία βέβαια είναι αθέλητη: Εκείνοι ακριβώς που θα κληθούν – υποτίθεται - να σώσουν τη νεολαία από τη μάστιγα των ναρκωτικών πρέπει να γίνουν οι ίδιοι θύματα της δικής τους επαγγελματικής ναρκοεξάρτησης. Με αυτή την έννοια τα αναβολικά είναι απλώς ένας ακόμη επαγγελματικός κίνδυνος. Οι αθλητές παίζουν με την υγεία τους, όπως ακριβώς οι μονομάχοι της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας έπαιζαν με τη ζωή τους.

Άρθρο του  Κωνσταντίνου Τσουκαλά στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, Διασκευή

1. άτεγκτος: σκληρός, αυστηρός, που δεν κάνει παραχωρήσεις σε ζητήματα αρχών

2. το κλυδωνιζόμενο κύρος:  (μτφ) το κύρος που δοκιμάζεται από αστάθεια

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

Α1.     Να γράψετε την περίληψη του παραπάνω κειμένου σε 100-120 λέξεις.

Μονάδες 25

Β1.     Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη, πάντα σύμφωνα με το κείμενο.

α)        Το αθλητικό ιδεώδες εκφράζεται μέσα από την ευγενή άμιλλα.

β)        Η επιβολή ποινών δεν αποτελεί επαρκές μέτρο για τη διάσωση του αθλητικού ιδεώδους.

γ)        Κάθε αθλητής που επιθυμεί μια λαμπρή καριέρα χρειάζεται να στηριχτεί αποκλειστικά στη βελτίωση των φυσικών δυνατοτήτων του μέσω της συστηματικής προπόνησης.

δ)   Ο συγγραφέας θεωρεί ότι η χρήση αναβολικών είναι επικίνδυνη, αλλά με την παρακολούθηση από ειδικούς οι κίνδυνοι μειώνονται.

ε)        Οι πρωταθλητές μπορούν να αποτελέσουν υγιή πρότυπα για τη νέα γενιά. 

Μονάδες 10

Β2.     α. Ποιος τρόπος πειθούς κυριαρχεί στην πρώτη παράγραφο του κειμένου; (μονάδα 1) Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2)

Μονάδες 3

       β. Να γράψετε στο τετράδιό σας τις υπογραμμισμένες διαρθρωτικές λέξεις/φράσεις που ακολουθούν και να δηλώσετε τη σημασία τους:

1.    Αν σκεφθεί, μάλιστα, κανείς πως ακόμη και ένας μικροποδοσφαιριστής κερδίζει πολύ περισσότερα από έναν δάσκαλο … (4^η παράγραφος)

2.    Υπό τους όρους αυτούς πώς θα ήταν δυνατόν να ζητούμε από τους αθλητές να αντισταθούν στους πειρασμούς της επιτυχίας; (4^η παράγραφος)

3.    Από μόνη της, όμως, η προπόνηση και οι θυσίες δεν επαρκούν. Προκειμένου να ανεβεί κανείς στην κορυφή, θα πρέπει να μετέλθει όλα τα μέσα. (5^η παράγραφος)

4.    Έτσι, τα υποτιθέμενα «πρότυπα» της νεολαίας δεν ασκούν ανιδιοτελές κοινωνικό λειτούργημα

Μονάδες 5

Β3.     α. Να ξαναγράψετε τις παρακάτω προτάσεις, αντικαθιστώντας κάθε λέξη που είναι τυπωμένη με έντονη γραφή με μία συνώνυμη:

1.    Τα κρούσματα  των αθλητών που έχουν κάνει χρήση αναβολικών πολλαπλασιάζονται στην Ελλάδα …

2.    … ο αθλητισμός λειτουργεί πια επαγγελματικά, δηλαδή με αποκλειστικό γνώμονα το κέρδος.

3.    Εκείνο, βέβαια, που έχει αλλάξει και μάλιστα άρδην είναι το κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο.

4.    Είναι, λοιπόν, κωμικό να επιτιμά κανείς τους αθλητές που δεν διαγωνίζονται «με τον σταυρό στο χέρι»…

5.    … ενσαρκώνουν το αίτημα της άνευ όρων προσαρμογής του ατόμου στις επιταγές ενός αδυσώπητου και διαβολικού συστήματος.

Μονάδες 5

β. Να ξαναγράψετε τις παρακάτω προτάσεις, αντικαθιστώντας κάθε υπογραμμισμένη λέξη με μία αντώνυμη:

1.    Το φαινόμενο, όμως, γιγαντώνεται.

2.    Στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι απλούστατα.

3.    …πώς θα ήταν δυνατόν να ζητούμε από τους αθλητές να αντισταθούν στους πειρασμούς της επιτυχίας;

4.    Η ενίσχυση των φυσικών δυνατοτήτων με κάθε μέσο…

Μονάδες 4

Β4.     α. «Οι αθλητές παίζουν με την υγεία τους, όπως ακριβώς οι μονομάχοι της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας έπαιζαν με τη ζωή τους.»: Ποια σχήματα λόγου χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην παραπάνω φράση και τι πετυχαίνει με αυτά;

Μονάδες 4

β. Να ερμηνεύσετε τη χρήση των σημείων στίξης στις παρακάτω περιπτώσεις:

1.    Είναι, λοιπόν, κωμικό να επιτιμά κανείς τους αθλητές που δεν διαγωνίζονται «με τον σταυρό στο χέρι» (εισαγωγικά)

2.    Έτσι, τα υποτιθέμενα «πρότυπα» της νεολαίας δεν ασκούν ανιδιοτελές κοινωνικό λειτούργημα · αντίθετα, ενσαρκώνουν το αίτημα της άνευ όρων προσαρμογής του ατόμου στις επιταγές ενός αδυσώπητου και διαβολικού συστήματος. (άνω τελεία)

Μονάδες 4

Γ1.      Υποθέστε ότι την επόμενη Δευτέρα θα διοργανωθούν αθλητικές εκδηλώσεις στο σχολείο σας στο πλαίσιο της πανελλήνιας ημέρας αθλητισμού που έχει θεσπίσει το Υπουργείο Παιδείας. Με αφορμή το γεγονός αυτό αποφασίζετε να συντάξετε ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα (500-600 λέξεων) στο οποίο:

      α) θα παρουσιάζετε αναλυτικά τα φαινόμενα εκφυλισμού που παρατηρούνται στο χώρο του αθλητισμού και

       β) θα καταθέτετε αιτιολογημένα την άποψή σας για το αν - εξαιτίας αυτών των φαινομένων - οι νέοι πρέπει να αποθαρρυνθούν από την ενασχόλησή τους με τον αθλητισμό ή όχι.

Μονάδες 40

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2019

2^Ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΘΕΜΑΤΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ:

[...] Μας δίνει αλήθεια ο κόσμος αυτός των πάμπολλων αντικειμένων που αγοράζουμε για μας ή χαρίζουμε στους άλλους ή χαρίζουν εκείνοι σε μας μια πλουσιότερη αίσθηση ζωής; Γίνεται η ζωή μας ανθρωπινότερη και ουσιαστικότερη; Έχουμε ποτέ σκεφτεί μέχρι ποιου σημείου έχουμε πάψει να ελέγχουμε τη ζωή μας και να τη διαμορφώνουμε ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες κι επιθυμίες μας;

Ο σημερινός άνθρωπος και ιδιαίτερα ο πνευματικά αδιάπλαστος άνθρωπος βρίσκεται κάτω από μια ψυχολογική πίεση που προκαλεί το προβαλλόμενο - με χίλιους τρόπους κι από χίλια δυο κανάλια - όραμα της καταναλωτικής «ευτυχίας». Ο άνθρωπος μαθαίνει να ψάχνει γύρω του, δεν ψάχνει μέσα του για να βρει το λόγο της ύπαρξής του και το νόημα της ζωής του. Το αδιάκοπο αυτό κυνήγι του φευγαλέου οράματος μιας τελείωσης μέσα από την απόκτηση αγαθών και την κατανάλωση έχει ανυπολόγιστες επιπτώσεις.

Καταρχάς, ο πολύτιμος χρόνος της πεπερασμένης ζωής μας φορτίζεται με το άγχος, όχι πάντοτε της επιβίωσης - που κι αυτό έτσι κι αλλιώς δεν το 'χουμε ξεπεράσει - αλλά με την αγωνία για την απόκτηση πραγμάτων κακόγουστων και άχρηστων. Ξεγελιόμαστε μέσα στο παιχνίδι της «αφθονίας» και μπαίνουμε στο χορό της σπατάλης όταν ακόμα δεν έχουμε αντιμετωπίσει θεμελιακές αναγκαιότητες της ζωής μας. Με τον τρόπο αυτό χάσαμε και την αίσθηση του βιωμένου πράγματος, που είναι «δικό μας» γιατί το 'χουμε ζήσει, τ' αγαπούμε και κάτι μας συνδέει μαζί του. Αντίθετα, το πιο «μοντέρνο» υποτίθεται ότι είναι και το καλύτερο και χίλια δυο παλιά ωραία πράγματα τα παραγκωνίζουμε και τα πετάμε, επειδή δεν ανταποκρίνονται στις τυποποιημένες αξιώσεις που μας σερβίρει η μαζική βιομηχανική παραγωγή.

Μέσα σε αυτή τη φρενίτιδα «νεωτερισμού» λησμονήσαμε την αξία της ανθρώπινης χειρονομίας κι επικοινωνούμε με δώρα «αποδεικτικά» των καλών μας αισθημάτων και προθέσεων εκεί, που μια γνήσια επαφή έχει πια εκλείψει. Εκείνο που τελικά αποδεικνύουμε είναι βέβαια ότι είμαστε άνθρωποι «φτιαγμένοι» κι «επιτυχημένοι», επομένως σε θέση να κάνουμε δώρα ανάλογα με τη θέση μας.

Βέβαια, δεν σκεπτόμαστε ότι γι' αυτή την «επιτυχία» δεν μας μένει χρόνος να διαβάσουμε ένα βιβλίο, να χαρούμε ένα λουλούδι, να καλλιεργήσουμε μια γλάστρα. Κατάκοποι από τον ανήφορο αυτόν της «επιτυχίας» μαζευόμαστε κάπου όχι για να συζητήσουμε και να διασκεδάσουμε πραγματικά, αλλά για να θορυβήσουμε μέσα σε μια ατμόσφαιρα φορτσαρισμένης ευθυμίας και ιλαρότητας. Και, όταν μαζευόμαστε, πάλι λειτουργούμε μέσα στο κλίμα του υπερκαταναλωτισμού, που μας έχει γίνει δεύτερη φύση. Τρώμε περισσότερο απ' ό,τι μας χρειάζεται και «γλεντάμε» βαραίνοντας το στομάχι σε βαθμό που να μην μπορούμε πια να σκεφτούμε, σε σημείο που το μυαλό μας πέφτει σε αφασία.

Η σιωπή, η έλλειψη επικοινωνίας απλώνεται ανάμεσά μας όλο και περισσότερο και το κενό που δημιουργείται προσπαθούμε να το καλύψουμε μ' έναν ανταγωνισμό καταναλωτικής επίδειξης κι απλοχεριάς εκεί όπου πραγματική αρχοντιά και ουσιαστικός σεβασμός του άλλου έχουν πια χαθεί. Στεκόμαστε βουβοί και παθητικοί μπροστά στην τηλεόραση και δεχόμαστε κάθε ανόητη φαντασμαγορία, κάθε ηλίθιο φιλμ και κάθε ασυνάρτητο «σόου» σαν ευχαρίστηση. Οι έμποροι του ελεύθερου χρόνου μας σερβίρουν αποβλακωτικά «υπερθεάματα», που μας φαίνονται διασκεδαστικά, επειδή ξεμάθαμε να επικοινωνούμε φυσιολογικά και νιώθουμε την απειλή της πλήξης και της μοναξιάς να μας κυκλώνει από παντού.

Σημεία των καιρών, ενδεικτικά μιας γιγάντιας πολιτιστικής κρίσης κι ενός γενικευμένου κλίματος παρακμής. Αναμφισβήτητα, το τίμημα – σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο - είναι πολύ μεγάλο για να αγνοηθεί από τον σύγχρονο άνθρωπο. Από κάπου πρέπει ν' αρχίσει η αντίδραση προς αυτή την καθολική πορεία εκχυδαϊσμού και αλλοτρίωσης, που χαρακτηρίζει την εποχή μας.

Οι νέοι και οι σκεπτόμενοι άνθρωποι είναι η ελπίδα. Οι νέοι, γιατί διατηρούν μέσα τους ζωντανό το όνειρο και τη μεγάλη προσδοκία και δεν έχουν ακόμη παραιτηθεί ούτε συμβιβαστεί και οι σκεπτόμενοι, γιατί αρνούνται τη θυσία των γνήσιων ανθρώπινων αξιών στον Μολώχ¹ της καταναλωτικής «ευδαιμονίας». [...]

Βασίλης Φίλιας, «Κοινωνιολογικές Προσεγγίσεις»,

Θεματικοί Κύκλοι Λυκείου (διασκευή)

 ¹ Μολώχ: Θεός των αρχαίων Μωαβιτών που απαιτούσε ανθρωποθυσίες

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

Α1.   Να γράψετε την περίληψη του παραπάνω κειμένου σε 100-120 λέξεις.

Μονάδες 25

Β1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθμούς των παρακάτω προτάσεων και δίπλα σε κάθε αριθμό το γράμμα της φράσης που συμπληρώνει σωστά την πρόταση, σύμφωνα με το κείμενο:

1.        Στόχος του συγγραφέα είναι:

α)  να καταθέσει τον προβληματισμό του για τις επιπτώσεις του καταναλωτισμού και να προτρέψει τους αναγνώστες να υιοθετήσουν πιο πνευματικά ενδιαφέροντα.

β)   να καταθέσει προσωπικά βιώματα σε σχέση με τον καταναλωτισμό, αποδεικνύοντας ότι ο ίδιος τηρεί κριτική στάση απέναντι στο φαινόμενο αυτό.

γ)   να καυτηριάσει τη στάση αυτών που υιοθετούν το «όραμα» του καταναλωτισμού και έχουν χάσει την ουσιαστική επαφή με τον συνάνθρωπο.

δ)  να καταθέσει τον προβληματισμό του για τις επιπτώσεις του καταναλωτισμού και να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες χωρίς διάθεση διδακτισμού.

Μονάδες 4

2 .   Ο συγγραφέας θεωρεί ότι ο σύγχρονος άνθρωπος:

α)  παρά το γεγονός ότι αναζητά τον λόγο της ύπαρξής του, παγιδεύεται στο κυνήγι της απόκτησης υλικών αγαθών.

β)  ανταλλάσσει δώρα με τους άλλους ως απόδειξη των καλών συναισθημάτων και προθέσεών του.  

γ)  είναι εγκλωβισμένος στο κλίμα του υπερκαταναλωτισμού, χωρίς να υπάρχει ελπίδα σωτηρίας.  

δ)  διασκεδάζει με τρόπο που τον απομακρύνει από τους συνανθρώπους του και τον αδρανοποιεί πνευματικά.

Μονάδες 3

3.   Μέσα σε αυτή τη φρενίτιδα «νεωτερισμού» λησμονήσαμε την αξία της ανθρώπινης χειρονομίας (4^η παράγραφος): Με τη χρήση των εισαγωγικών στη λέξη «νεωτερισμού» ο συγγραφέας:

α)         δηλώνει ότι πρόκειται για ειδική – εξειδικευμένη ορολογία.

β)         εκφράζει την αποστασιοποίησή του και την ειρωνική του διάθεση.

γ)         προσδίδει έμφαση στο λόγο του και προσελκύει το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

δ)         εκφράζει τον θαυμασμό και την έκπληξή του για τη στάση των ανθρώπων. 

Μονάδες 3

Β2.     α. Να εντοπίσετε δύο (2) διαφορετικούς τρόπους ανάπτυξης της τρίτης παραγράφου («Καταρχάς, ο πολύτιμος χρόνος … μαζική βιομηχανική παραγωγή.») και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας.

Μονάδες 4

            β. «Αναμφισβήτητα, το τίμημα – σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο - είναι πολύ μεγάλο για να αγνοηθεί από τον σύγχρονο άνθρωπο.»: Ποια σύνταξη (ενεργητική ή παθητική) προτιμήθηκε από την συγγραφέα στην υπογραμμισμένη πρόταση; (μονάδα 1) Να μετατρέψετε τη σύνταξη στην αντίθετή της. (μονάδες 3)

Μονάδες 4

Β3.     α. Να ξαναγράψετε τις παρακάτω προτάσεις, αντικαθιστώντας κάθε λέξη που είναι τυπωμένη με έντονη γραφή με μία συνώνυμη:

1.    Μέσα σε αυτή τη φρενίτιδα «νεωτερισμού» λησμονήσαμε την αξία της ανθρώπινης χειρονομίας…

2.    Αναμφισβήτητα, το τίμημα – σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο - είναι πολύ μεγάλο…

3.    Από κάπου πρέπει ν' αρχίσει η αντίδραση προς αυτή την καθολική πορεία εκχυδαϊσμού και αλλοτρίωσης, που χαρακτηρίζει την εποχή μας.

4.    …αρνούνται τη θυσία των γνήσιων ανθρώπινων αξιών στον Μολώχ της καταναλωτικής «ευδαιμονίας».

Μονάδες 4

β. έλλειψη, σεβασμός, μοναξιάς, αρνούνται: Να δώσετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου με βάση τη σημασία τους στο κείμενο.

Μονάδες 4

Β4.     α. Να αξιολογήσετε τη χρήση των ερωτήσεων στην αρχή του κειμένου.

Μονάδες 4

β. Ποιο ρηματικό πρόσωπο κυριαρχεί στην πέμπτη παράγραφο («Βέβαια, δεν σκεπτόμαστε…το μυαλό μας πέφτει σε αφασία»)του κειμένου; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την επιλογή του συγγραφέα. (μονάδες 3)

Μονάδες 4

Γ1.   Διαβάσατε το άρθρο του Β. Φίλια και αποφασίσατε να γράψετε ένα δικό σας άρθρο (500-600 λέξεων) που θα δημοσιευτεί στη σχολική εφημερίδα. Στο άρθρο αυτό:

α) να προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους ο σύγχρονος άνθρωπος παγιδεύεται «στο αδιάκοπο κυνήγι του φευγαλέου οράματος μιας τελείωσης μέσα από την απόκτηση αγαθών» και

β) να αναλύσετε τα εφόδια που απαιτούνται, προκειμένου ο άνθρωπος να επιτύχει την εξισορρόπηση ανάμεσα στο «έχειν» και το «είναι».

Μονάδες 40

ΕΥΧΟΜΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !