ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πλάτωνος, Πρωταγόρας

Ὅτι δὲ αὐτὴν (ενν. τήν ἀρετήν) οὐ φύσει ἡγοῦνται εἶναι οὐδ’ ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου, ἀλλὰ διδακτόν τε καὶ ἐξ ἐπιμελείας παραγίγνεσθαι ᾧ ἂν παραγίγνηται, τοῦτό σοι μετὰ τοῦτο πειράσομαι ἀποδεῖξαι. ὅσα γὰρ ἡγοῦνται ἀλλήλους κακὰ ἔχειν ἄνθρωποι φύσει ἢ τύχῃ, οὐδεὶς θυμοῦται οὐδὲ νουθετεῖ οὐδὲ διδάσκει οὐδὲ κολάζει τοὺς ταῦτα ἔχοντας, ἵνα μὴ τοιοῦτοι ὦσιν, ἀλλ’ ἐλεοῦσιν· οἷον τοὺς αἰσχροὺς ἢ σμικροὺς ἢ ἀσθενεῖς τίς οὕτως ἀνόητος ὥστε τι τούτων ἐπιχειρεῖν ποιεῖν; ταῦτα μὲν γὰρ οἶμαι ἴσασιν ὅτι φύσει τε καὶ τύχῃ τοῖς ἀνθρώποις γίγνεται, τὰ καλὰ καὶ τἀναντία τούτοις· ὅσα δὲ ἐξ ἐπιμελείας καὶ ἀσκήσεως καὶ διδαχῆς οἴονται γίγνεσθαι ἀγαθὰ ἀνθρώποις, ἐάν τις ταῦτα μὴ ἔχῃ, ἀλλὰ τἀναντία τούτων κακά, ἐπὶ τούτοις που οἵ τε θυμοὶ γίγνονται καὶ αἱ κολάσεις καὶ αἱ νουθετήσεις. ὧν ἐστιν ἓν καὶ ἡ ἀδικία καὶ ἡ ἀσέβεια καὶ συλλήβδην πᾶν τὸ ἐναντίον τῆς πολιτικῆς ἀρετῆς.

Ἐνθα δὴ πᾶς παντὶ θυμοῦται καὶ νουθετεῖ, δῆλον ὅτι ὡς ἐξ ἐπιμελείας καὶ μαθήσεως κτητῆς οὔσης. Εἰ γὰρ ἐθέλεις ἐννοῆσαι τὸ κολάζειν, ὦ Σώκρατες, τοὺς ἀδικοῦντας τί ποτε δύναται, αὐτό σε διδάξει ὅτι οἵ γε ἄνθρωποι ἡγοῦνται παρασκευαστὸν εἶναι ἀρετήν. Οὐδεὶς γὰρ κολάζει τοὺς ἀδικοῦντας πρὸς τούτῳ τὸν νοῦν ἔχων καὶ τούτου ἕνεκα, ὅτι ἠδίκησεν, ὅστις μὴ ὥσπερ θηρίον ἀλογίστως τιμωρεῖται· ὁ δὲ μετὰ λόγου ἐπιχειρῶν κολάζειν οὐ τοῦ παρεληλυθότος ἕνεκα ἀδικήματος τιμωρεῖται ―οὐ γὰρ ἂν τό γε πραχθὲν ἀγένητον θείη ― ἀλλὰ τοῦ μέλλοντος χάριν, ἵνα μὴ αὖθις ἀδικήσῃ μήτε αὐτὸς οὗτος μήτε ἄλλος ὁ τοῦτον ἰδὼν κολασθέντα.

Α1.    Να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων την αρίθμηση των παρακάτω φράσεων και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η φράση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η φράση είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο:

1. Στην πρώτη παράγραφο του αρχαίου κειμένου ο Πρωταγόρας επιχειρεί να αποδείξει την καθολικότητα της πολιτικής αρετής.

2.  Ο Πρωταγόρας αποδέχεται σε διάφορα σημεία του κειμένου ότι θα υπάρξουν άνθρωποι που δεν θα αποκτήσουν την πολιτική αρετή.

3.  Ο Πρωταγόρας δίνει παραδείγματα μόνο για τα ελαττώματα που προέρχονται από τη φύση ή την τύχη.

4.  Η επιβολή τιμωρίας αποδεικνύει, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα, το διδακτόν της πολιτικής αρετής.

5.  Τα θηρία αντιδιαστέλλονται από τους ανθρώπους στο θέμα της επιβολής τιμωρίας.

Μονάδες 10

Β1.  «Ὅτι δὲ αὐτὴν …. τὸ ἐναντίον τῆς πολιτικῆς ἀρετῆς»: Ποιες κατηγορίες ελαττωμάτων έχουν οι άνθρωποι, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα (μονάδες 2), πώς αντιμετωπίζεται στην εποχή του σοφιστή καθεμιά από τις κατηγορίες αυτές στο πλαίσιο της κοινωνικής συμβίωσης (μονάδες 4) και γιατί (μονάδες 4);

Μονάδες 10

Β2.    «Ἐνθα δὴ πᾶς παντὶ . . . μήτε ἄλλος ὁ τοῦτον ἰδὼν κολασθέντα»: Αντλώντας στοιχεία από το παραπάνω απόσπασμα, ποιος είναι ο σκοπός της ποινής σύμφωνα με τον Πρωταγόρα (Μονάδες 6) και πώς η επιβολή ποινής συνδέεται με το διδακτόν της αρετής (Μονάδες 4);

Μονάδες 10

Β3.    Με βάση το απόσπασμα «ὅσα δὲ ἐξ ἐπιμελείας καὶ ἀσκήσεως καὶ διδαχῆς …. πᾶν τὸ ἐναντίον τῆς πολιτικῆς ἀρετῆς» του πρωτότυπου κειμένου και το μεταφρασμένο απόσπασμα που ακολουθεί, να καταγράψετε τα στοιχεία που συνθέτουν και χαρακτηρίζουν την πολιτική αρετή, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα, καθώς και τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την απόκτησή της.

Σκέψου λοιπόν, τι από τα δύο συμβαίνει: υπάρχει ένα πράγμα στο οποίο είναι αναγκαίο να μετέχουν όλοι οι πολίτες, προκειμένου να είναι δυνατή η ύπαρξη πόλεως, ή δεν υπάρχει; (…) εάν υπάρχει λοιπόν αυτό το πράγμα στο οποίο πρέπει να μετέχουν όλοι και σύμφωνα με το οποίο πρέπει να ενεργεί κάθε άνδρας ξεχωριστά σε περίπτωση που θέλει να μάθει ή να πράξει κάτι, και σε καμιά περίπτωση χωρίς αυτό · και εάν, σε περίπτωση που κάποιος δεν μετέχει σ’ αυτό, είτε παιδί είναι, είτε άνδρας είτε γυναίκα, πρέπει να τον διδάσκουμε και να τον τιμωρούμε, μέχρι που, με την τιμωρία, να βελτιωθεί · και εάν, σε διαφορετική περίπτωση, πρέπει να εκδιώκουμε από την πόλη ή να σκοτώνουμε ως ανίατο όποιον δεν υπακούει σε αυτό το πράγμα ακόμα και μετά τη διδασκαλία, ακόμα και μετά την τιμωρία · εάν λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, και εάν, παρόλο που αυτή είναι η φύση των πραγμάτων, οι αγαθοί άνδρες, ενώ μορφώνουν τους γιους τους σε όλα τα άλλα, αυτό δεν τους το διδάσκουν, τότε σκέψου τι περίεργα πλάσματα είναι αυτοί οι αγαθοί άνδρες!

Μονάδες 10

Β4.     Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό (1,2,3,4,5) της στήλης Α΄ και δίπλα σε κάθε αριθμό το γράμμα που αντιστοιχεί από τη στήλη Β΄ :

Στήλη Α                                                                    Στήλη Β

1. Ο Σωκράτης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί	α) άθεος και είρωνας.
	β) είρωνας αλλά χωρίς να είναι άθεος.
	γ) όμοιος με τους σοφιστές, αφού η αμφισβήτησή του κατέληγε στην άρνηση.

2. Οι κατήγοροι του Σωκράτη ήταν	α) ο ποιητής Μέλητος, ο ρήτορας Άνυτος και ο βυρσοδέψης Λύκων.
	β) ο ποιητής Μέλητος, ο ρήτορας Άνυτος και ο γνωστός πολιτικός Λύκων.
	γ) ο ποιητής Μέλητος, ο βυρσοδέψης Άνυτος και ο ρήτορας Λύκων.

3. Ο Πρωταγόρας παρουσιάζεται από τον Πλάτωνα ως	α) μανιακός με τους ορισμούς των εννοιών.
	β) μεγαλόστομος και ρητορικός.
	γ) αλαζονικός και γεμάτος αυτοπεποίθηση.

4. Το τρίτο ταξίδι του Πλάτωνα στη Σικελία έληξε	α) με την εκδίωξη κακήν κακώς του Πλάτωνα.
	β) με τη θλιβερή εμπλοκή διάφορων Ακαδημεικών στην εμφύλια διαμάχη μεταξύ του Δίωνα και του Διονύσιου.
	γ) με την πώληση του Πλάτωνα ως δούλου στην Αίγινα.

5. Ο μύθος ως σοφιστική μέθοδος	α) δεν απορρίπτεται εντελώς από τον Πλάτωνα.
	β) χρησιμοποιήθηκε από τον Πλάτωνα ως αυτόνομος τρόπος, για να οδηγηθεί ο άνθρωπος στην γνώση.
	γ) είναι μέθοδος πειθούς, όχι μέθοδος κατάκτησης της αλήθειας.

Μονάδες 10

Β5.    α) Να βρείτε στο αρχαίο κείμενο μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ανιστόρητος, γνήσιος, λήμμα, συνέντευξη, άρτιος.

β) Να μεταφέρετε τους αριθμούς της τρίτης στήλης στο τετράδιό σας και δίπλα σε κάθε αριθμό να γράψετε τη λέξη της αρχαίας ελληνικής που σχηματίσατε:  

ρηματικοί τύποι	κατάληξη	ομόρριζα – παράγωγα ουσιαστικά
ἡγοῦνται	-μών	1.
ὦσιν	-ία	2.
θείη	-σις	3.
ἔχοντας	-μα	4.
γίγνεται	-εύς	5.

Μονάδες 10

ΕΥΧΟΜΑΙ  ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πλάτωνος, Πολιτεία

Μετὰ ταῦτα δή, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ πάθει τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας. ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους οἷον ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει, ἀναπεπταμένην πρὸς τὸ φῶς τὴν εἴσοδον ἐχούσῃ μακρὰν παρὰ πᾶν τὸ σπήλαιον, ἐν ταύτῃ ἐκ παίδων ὄντας ἐν δεσμοῖς καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ὁρᾶν, κύκλῳ δὲ τὰς κεφαλὰς ὑπὸ τοῦ δεσμοῦ ἀδυνάτους περιάγειν, φῶς δὲ αὐτοῖς πυρὸς ἄνωθεν καὶ πόρρωθεν καόμενον ὄπισθεν αὐτῶν, μεταξὺ δὲ τοῦ πυρὸς καὶ τῶν δεσμωτῶν ἐπάνω ὁδόν, παρ’ ἣν ἰδὲ τειχίον παρῳκοδομημένον, ὥσπερ τοῖς θαυματοποιοῖς πρὸ τῶν ἀνθρώπων πρόκειται τὰ παραφράγματα, ὑπὲρ ὧν τὰ θαύματα δεικνύασιν.

Ὁρῶ, ἔφη.

Ὅρα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον φέροντας ἀνθρώπους σκεύη τε παντοδαπὰ ὑπερέχοντα τοῦ τειχίου καὶ ἀνδριάντας καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα καὶ παντοῖα εἰργασμένα, οἷον εἰκὸς τοὺς μὲν φθεγγομένους, τοὺς δὲ σιγῶντας τῶν παραφερόντων.

Ἄτοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους.

Ὁμοίους ἡμῖν, ἦν δ’ ἐγώ· (…)

Τί δέ; τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δ’ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν προειρημένων, μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους διατρίβειν διὰ τέλους, τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἔχουσιν ἕνα, οὗ στοχαζομένους δεῖ ἅπαντα πράττειν ἃ ἂν πράττωσιν ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ, τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσιν, ἡγούμενοι ἐν μακάρων νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;

Ἀληθῆ, ἔφη.

Α1.      Να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων την αρίθμηση των παρακάτω φράσεων και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η φράση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η φράση είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο:

1.      Με τη φράση «εἶπον» εννοείται ο Σωκράτης που αναδιηγείται σε κάποιο φίλο του τι είπε στον Γλαύκωνα και στους άλλους συνομιλητές του την προηγούμενη ημέρα στο σπίτι του Κέφαλου.

2.      Η είσοδος της σπηλιάς δεν απέχει πολύ από το βάθος της έτσι ώστε το φως του ήλιου να μπορεί να εισδύσει στο εσωτερικό της σπηλιάς. 

3.      Το τειχίο που διαχωρίζει τους δεσμώτες από το πῦρ δεν επιτρέπει στους φέροντας ἀνθρώπους να ρίχνουν τις σκιές τους στο τοίχωμα της σπηλιάς απέναντι στους δεσμώτες.

4.      Όλοι οι «φέροντες ἄνθρωποι» μένουν σιωπηλοί, καθώς μεταφέρουν τα «σκεύη» και τους «ἀνδριάντας». 

5.      Οι  «ἐν παιδείᾳ ἐώμενοι διατρίβειν διὰ τέλους» θεωρούν ότι ζουν ήδη στα «νησιά των Μακάρων».

Μονάδες 10

Β1.      Με ποια φράση του αρχαίου κειμένου δηλώνεται το θέμα της ενότητας (μονάδες 2) και ποια μέθοδο ακολουθεί ο Πλάτων στην ανάπτυξή του; (μονάδες 2) Τι πετυχαίνει ο Πλάτωνας με τη χρήση αυτού του εκφραστικού τρόπου; (μονάδες 6)

Μονάδες 10

Β2.      «ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει», «τῶν δεσμωτῶν», «ἐκ παίδων ὄντας ἐν δεσμοῖς»: Να σχολιάσετε τις παραπάνω φράσεις, αποκωδικοποιώντας ταυτόχρονα τους συμβολισμούς που λανθάνουν σε αυτές. 

 Μονάδες 10

Β3.      Αφού μελετήσετε το απόσπασμα του αρχαίου κειμένου «Τί δέ; τόδε οὐκ εἰκός … νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;» και το ακόλουθο μεταφρασμένο απόσπασμα από την Πολιτεία του Πλάτωνα, να προσδιορίσετε:

α) ποιους θεωρεί ο Σωκράτης ως ακατάλληλους για να κυβερνήσουν ικανοποιητικά την πόλιν και για ποιους λόγους και

β) ποια διέξοδος από την κακοδιοίκηση της πόλεως προτείνεται και ποιο θα είναι το αποτέλεσμά της.   

Αν δεν συμβεί, είπα εγώ, ή να κυβερνήσουν στις πολιτείες οι φιλόσοφοι ή να ασχοληθούν με τη φιλοσοφία, ανυστερόβουλα και άξια, αυτοί τους οποίους τώρα τους αποκαλούν βασιλιάδες και άρχοντες, έτσι ώστε η πολιτική δύναμη και η φιλοσοφία να συναντηθούν στο ίδιο πρόσωπο, κι αν τούτος ο εσμός*, όσων σήμερα πορεύονται χωριστά προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση, δεν εμποδιστεί δια της βίας να το κάνει αυτό, δεν θα 'χουν τελειωμό, φίλε Γλαύκων, οι συμφορές για τις πολιτείες ούτε και για το ανθρώπινο γένος, κι ούτε τούτο το πολίτευμα, που τώρα μόλις το περιγράψαμε θεωρητικά, πρόκειται ποτέ να λάβει, προτού να γίνουν αυτά, αληθινή υπόσταση και να βγει στο φως του ήλιου. Δύσκολο, βλέπεις, να το αντιληφθεί κανείς πως δεν είναι δυνατόν να υπάρξει άλλος τρόπος να ευτυχήσουν ούτε τα άτομα ούτε το σύνολο!

*εσμός: συρφετός, πλήθος (με αρνητική σημασία)

Μτφρ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος. 2002. Πλάτων. Πολιτεία. Εισαγωγικό σημείωμα, μετάφραση, ερμηνευτικά σημειώματα. Αθήνα: Πόλις.

Μονάδες 10

Β4.      Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στον αριθμό καθεμιάς από τις προτάσεις της στήλης Α, τη σωστή λέξη ή πρόταση της στήλης Β:

Στήλη Α

Στήλη Β

1. Ο δραματικός χρόνος, ο χρόνος δηλαδή κατά τον οποίο υποτίθεται ότι διεξάγεται ο διάλογος «Πολιτεία» είναι το	374 π.Χ.
	421 π.Χ.
	404 π.Χ.

2. Ως κορωνίδα της εκπαιδευτικής πορείας των Φυλάκων είναι	η πενταετής σπουδή της διαλεκτικής.
	η μελέτη των μαθηματικών επιστημών.
	η ενασχόληση με τις καλές τέχνες.

3. Ο Κέφαλος θεωρεί ότι δικαιοσύνη είναι	το συμφέρον του ισχυρού.
	να αποδίδεις τα ίσα, καλό στον φίλο, κακό στον εχθρό.
	η εντιμότητα στις συναλλαγές.

4. Οι φύλακες επίκουροι	είναι υποχρεωμένοι να συντηρούν τις δύο άλλες τάξεις.
	επωμίζονται στρατιωτικά και διοικητικά καθήκοντα.
	μεριμνούν για την ευδαιμονία ολόκληρης της πολιτείας.

5. Από το δεύτερο βιβλίο της Πολιτείας ως το τέλος οι κύριοι συζητητές είναι	ο Σωκράτης, ο Γλαύκων και ο Αδείμαντος.
	ο Πλάτωνας, ο Σωκράτης και ο Γλαύκων.
	ο Σωκράτης, ο Πολέμαρχος και ο Γλαύκων.

Μονάδες 10

Β5.    α) Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας καθεμία νεοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της αρχαία ελληνική λέξη της στήλης Β. (Στη στήλη Β περισσεύουν δύο λέξεις.) (μονάδες 6)

Στήλη Α                                Στήλη Β

υπόδημα                  ἀπείκασον               

παράδειγμα             πάθει                       

διένεξη                   περιάγειν

πάροικος                 ἀναπεπταμένην        

εισακτέος                 δεσμοῖς                    

πένθιμος                 παρῳκοδομημένον   

δεικνύασιν

παραφερόντων

β) Να μεταφέρετε τον παρακάτω πίνακα στο τετράδιό σας και να τον συμπληρώσετε με τα παράγωγα – ομόρριζα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής που ζητούνται:

ρηματικοί τύποι	ομόρριζο – παράγωγο ουσιαστικό που δηλώνει
εἶπον	το πρόσωπο που ενεργεί:  ………………………………
πράξουσιν	την ενέργεια του ρήματος: …………………………………
ἔχουσιν	το αποτέλεσμα της ενέργειας: ………………………….
ἰδὲ	την ενέργεια του ρήματος: …………………………………

Μονάδες 10

ΕΥΧΟΜΑΙ  ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΓΕΝΩΝ 2018 ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

2018 ΟΜΟΓΕΝΕΙΣ (γλωσσομάθεια)

[Ξένες λέξεις και γλωσσικός πλούτος]

Οι κοινωνικές συνθήκες, άρα κι οι απαιτήσεις της επικοινωνίας, αλλάζουν συνεχώς και οι γλώσσες προσαρμόζονται στις νέες επικοινωνιακές ανάγκες. Η κοινωνική εξέλιξη και η ανάγκη της επικοινωνίας οδηγούν στη δημιουργία νέων λέξεων. Τα ξένα δάνεια είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους όλες οι γλώσσες δημιουργούν νέες λέξεις. Στην ιστορία των γλωσσών δεν υπάρχει καμία «καθαρή» γλώσσα χωρίς ξένες επιδράσεις και, όπως γράφει ο Εμίλ Μπενβενίστ, το λεξιλόγιο όλων των γλωσσών, «τόσο των αρχαίων όσο και των σύγχρονων γλωσσών, είναι γεμάτο δάνεια που αλληλοδιασταυρώνονται προς όλες τις κατευθύνσεις». Η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι γεμάτη ξένες λέξεις, γράφει στις αρχές του 20ού αιώνα ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης.

Στην παλιά και πολύ σημαντική μελέτη του για το θέμα, ο Τριανταφυλλίδης αποδεικνύει ότι οι ξένες λέξεις είναι πολύ σπουδαίος πλούτος της γλώσσας, γιατί αναπληρώνουν πολύ συγκεκριμένες γλωσσικές ανάγκες, προσθέτουν νοηματικές αποχρώσεις και συνώνυμα, νέες έννοιες, φτιάχνουν παράγωγα και σύνθετα, ποικιλότατες μεταφορές, ιδιωματισμούς κ.τ.λ. Ξένες δεν είναι οι λέξεις ξένης ετυμολογίας, γράφει ο Τριανταφυλλίδης, γιατί τότε ξένες είναι οι λέξεις βιβλίο, βουνό, σαπούνι, λουλούδι, παπούτσι, κάρβουνο κ.τ.λ. Ξένες, λοιπόν, δεν κάνει τις λέξεις η ετυμολογία τους. Έχει από καιρό ξεχαστεί, γράφει ο Εμμανουήλ Κριαράς, ότι είναι ξένες οι λέξεις σπίτι, πόρτα, βίδα, παπούτσι. Ξένες είναι μόνο οι λέξεις εκείνες που δεν είναι σαφείς για τους ομιλητές, που είναι «αδιαφανείς» ως προς το νόημά τους. Οι λέξεις με ξένη ετυμολογία, που χρησιμοποιούνται συνεχώς στην καθημερινή ομιλία και είναι σαφέστατες ως προς το νόημά τους για τους ομιλητές, αποτελούν, επομένως, μέρος του λεξιλογικού θησαυρού της ελληνικής γλώσσας, είναι λέξεις ελληνικές. Η γλώσσα φαίνεται να έχει τεράστια αφομοιωτική ικανότητα που δεν την εμποδίζει η μορφή των ξένων λέξεων. Ο ομιλητής και η καθημερινή γλώσσα προσαρμόζουν και φτιάχνουν παράγωγα: ο στυλός, του στυλού, το μπετό, τα μπετά, μπετονιέρα, ο σινεμάς, οι σινεμάδες, μαρσάρω, τριπλάρω.

Κατά καιρούς αναπαράγεται η αντίληψη ότι οι ξένες λέξεις μπορούν να αλλοιώσουν την ενότητα μιας γλώσσας και να οδηγήσουν στην εξαφάνισή της. Οι γλωσσολόγοι, ωστόσο, θεωρούν ότι κάθε πρόβλεψη για οποιαδήποτε γλώσσα έχει πολύ σχετική αξία. Οι γλώσσες δεν είναι θνητές, δεν συμπεριφέρονται όπως οι βιολογικοί οργανισμοί, ώστε να φυτρώνουν, να ανθίζουν και ύστερα να μαραίνονται. Δεν υπήρξε ποτέ στην ιστορία το φαινόμενο να απωλεσθεί μια γλώσσα από τα δάνεια του λεξιλογίου που αποτελούν μέρος της φυσικής της αλλαγής. Άλλωστε, θεωρητικά ούτε υπάρχει ούτε μπορεί να υπάρξει γλωσσική διαδικασία μεταλλαγής¹ που να οδηγεί στην απώλεια μιας γλώσσας.

Άννα Φραγκουδάκη, Γλώσσα και ιδεολογία, Αθήνα, εκδόσεις Οδυσσέας, 1987, σελ. 76-83. Διασκευασμένο απόσπασμα.

1 μεταλλαγή: αλλαγή.

A1.   Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (80-90 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1.   Με βάση τις σχετικές αναφορές του κειμένου, να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο λόγου τη λέξη Σωστό, αν το περιεχόμενό της είναι σωστό, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένο:

α.  Οι γλώσσες πεθαίνουν, όταν χάνουν την «καθαρότητά» τους.

β. Ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης υποστηρίζει ότι τις λέξεις δεν τις κάνει ξένες η ετυμολογία τους.

γ. Η γλώσσα έχει την ικανότητα να ενσωματώνει νέες λέξεις.

δ. Η αρχαία ελληνική είναι «καθαρή» γλώσσα.

ε. Η γλώσσα αλλάζει σύμφωνα με τις επικοινωνιακές ανάγκες που διαμορφώνονται σε κάθε κοινωνία.

Μονάδες 10

Β2.    α) Στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου «Στην παλιά […] τριπλάρω.», να εντοπίσετε έναν τρόπο πειθούς που χρησιμοποιεί η συγγραφέας (μονάδες 3) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με μία αναφορά στο κείμενο (μονάδες 2).

Μονάδες 5

β) Στην τελευταία παράγραφο του κειμένου («Κατά καιρούς […] γλώσσας») να αποδώσετε τη νοηματική σχέση που εκφράζουν οι ακόλουθες διαρθρωτικές λέξεις: ωστόσο, όπως, ώστε, άλλωστε.

Μονάδες 4

Β3. Να ξαναγράψετε τις ακόλουθες περιόδους λόγου, αντικαθιστώντας την υπογραμμισμένη λέξη με ένα συνώνυμό της:

i.                   Στην ιστορία των γλωσσών δεν υπάρχει καμία «καθαρή» γλώσσα χωρίς ξένες επιδράσεις.

ii.                Οι ξένες λέξεις είναι πολύ σπουδαίος πλούτος της γλώσσας γιατί αναπληρώνουν πολύ συγκεκριμένες γλωσσικές ανάγκες, προσθέτουν νοηματικές αποχρώσεις και συνώνυμα, νέες έννοιες, φτιάχνουν παράγωγα και σύνθετα, ποικιλότατες μεταφορές, ιδιωματισμούς κ.τ.λ.

iii.              Η κοινωνική εξέλιξη και η ανάγκη της επικοινωνίας οδηγούν στη δημιουργία νέων λέξεων.

iv.              Δεν υπήρξε ποτέ στην ιστορία το φαινόμενο να απωλεσθεί μια γλώσσα από τα δάνεια του λεξιλογίου που αποτελούν μέρος της φυσικής της αλλαγής.

v.                 Ξένες είναι μόνο οι λέξεις εκείνες που δεν είναι σαφείς για τους ομιλητές.

Μονάδες 10

Β4.   α) Στο ακόλουθο απόσπασμα, στην πρώτη παράγραφο του κειμένου: «τόσο των αρχαίων όσο και των σύγχρονων γλωσσών, είναι γεμάτο δάνεια που αλληλοδιασταυρώνονται προς όλες τις κατευθύνσεις», να εξηγήσετε γιατί η συγγραφέας επιλέγει να χρησιμοποιήσει εισαγωγικά.

Μονάδες 2

β) Να βρείτε στο κείμενο που σας δόθηκε τέσσερις (4) φράσεις στις οποίες η γλώσσα χρησιμοποιείται μεταφορικά.

Μονάδες 4

Γ1.     Στο σχολείο σας οργανώνεται μια εκδήλωση στο πλαίσιο προγράμματος ανταλλαγής μαθητών από διαφορετικές χώρες. Με αφετηρία τα βιώματά σας, να γράψετε μια ομιλία 400-500 λέξεων με θέμα τις δυνατότητες που παρέχει η γνώση των ξένων γλωσσών τόσο για την προσωπική σας ανάπτυξη όσο και για την ένταξή σας σε ένα διεθνοποιημένο περιβάλλον.

Μονάδες 40

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2018 ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ 2018

Η αυτοβιογραφία του φωτός

(Στο κείμενο «μιλάει» το φως)

Η κορυφαία πράξη στην εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη Γη υπήρξε η εμφάνιση του ανθρώπου. Ελπίζω ότι δεν θα θεωρηθεί αυτό κρίση μεροληπτική, που οφείλεται στους ιδιαίτερους δεσμούς μου με τον άνθρωπο. Δεν μπορεί όμως να αμφισβητηθεί ότι το προικισμένο αυτό ον της εξελίξεως κατόρθωσε γρήγορα να κυριαρχήσει στον πλανήτη. Έχει εποικήσει σχεδόν κάθε γωνιά του, κατέκτησε τις θάλασσες και τον αέρα και καθυπόταξε την φύση για τις δικές του αποκλειστικά ανάγκες.

Δύσκολα πάντως γίνεται πιστευτό ότι ο άνθρωπος έχει κοινές ρίζες με άλλα θηλαστικά, και μάλιστα με κάποια είδη πιθήκων · ούτε τις ίδιες ικανότητες έχουν ούτε παρόμοια νοημοσύνη δείχνουν. Η κοινή όμως αυτή καταγωγή δεν φαίνεται πια να αμφισβητείται. Μόνον που χρειάσθηκαν εκατομμύρια χρόνια για να εξελιχθεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος και το νευρικό του σύστημα στα σημερινά επίπεδα πολυπλοκότητας και οργανώσεως. Από τότε όμως επέρχεται μια βαθύτατη αλλαγή στην εξελικτική πορεία του ανθρώπου. Η βιολογική εξέλιξη του είδους υπερφαλαγγίζεται από τις κατακτήσεις του νου και της εμπειρίας, που μέσω της γλώσσας ή της μνήμης μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά. Ομολογώ ότι, αν δεν το ζούσα, δύσκολα θα το πίστευα. Είναι όμως γεγονός ότι σε λιγότερο από είκοσι χιλιάδες χρόνια οι κυνηγετικές φυλές και οι νομάδες, χάρις στην επιταχυνόμενη πολιτιστική εξέλιξη, γίνονται οι σημερινοί άνθρωποι: καλλιτέχνες και επιστήμονες, επινοητές τεχνολογικών εξελίξεων, με συνείδηση του εαυτού τους και του κόσμου.

Δεν αξίζει να επιμείνω σε λεπτομέρειες. Το γεγονός είναι ότι σήμερα, που διηγούμαι τα πάθη μου και τα πάθη του Σύμπαντος, δεν αμφισβητείται η διανοητική υπεροχή του ανθρώπου · και είναι πράγματι σπουδαία και ατέλειωτα τα επιτεύγματά του. Είναι ωστόσο αλήθεια ότι η απίστευτη αυτή πρόοδος δεν συνοδεύεται από ανάλογο σεβασμό απέναντι στο περιβάλλον του πλανήτη · ούτε δείχνει ο άνθρωπος φροντίδα για τα θαυμαστά δημιουργήματα της φύσης και την ποικιλία της ζωής. Η ασυλλόγιστη αυτή στάση δεν παύει να προκαλεί την λύπη, αλλά και την έντονη ανησυχία μου. Πολλές φορές, στις ατέρμονες περιπλανήσεις μου, έζησα την Αρχή, συχνά όμως και το Τέλος. Κανένα ουράνιο σώμα – και αυτό ασφαλώς ισχύει για την Γη − δεν έχει κάπου γραμμένη μια μοίρα αιώνια, ούτε ο άνθρωπος κάποιον αόρατο, παντοτινό προστάτη. Είθε λοιπόν να μη λείψει οριστικά η ευθύνη, και να επικρατήσουν στην Γη οι δυνάμεις του Καλού και η σοφία.

Είναι πάντως άξιο προσοχής – και τούτο συνδέεται άμεσα με μένα − ότι ο άνθρωπος διέθετε από παλιά έμφυτη την περιέργεια να μάθει για τον κόσμο και τον εαυτό του, να καταλάβει το Όλον που τον περιβάλλει. Έπλασε μύθους και θεούς που ερμήνευαν τα φυσικά φαινόμενα και την δική του μοίρα. Και ίσως κατηγορηθώ για οίηση, αλλά στο φως και στα χιλιάδες πρόσωπά του απέδωσε πάντοτε ρόλο μεγάλο.

Σε αυτό βοήθησε τα μέγιστα η μεθοδευμένη διαδικασία γνώσεων και ελέγχου, που θα ονομασθεί επιστήμη. Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι η επιστήμη έχει τις ρίζες της σε μια αρχαία χώρα με θαυμαστή − όχι πάλι να το υπερηφανευθώ! – διαύγεια φωτός. Εκεί άνθησε ένας σπουδαίος πολιτισμός και τέθηκαν για πρώτη φορά τα ερωτήματα που αφορούν τον κόσμο και την ερμηνεία του. Η ανάπτυξη όμως της επιστήμης, που θα οδηγήσει σε μεγάλες ανακαλύψεις και εφαρμογές, κυρίως σφραγίζει τους πρόσφατους αιώνες. Η δύναμη της ανθρώπινης ευφυΐας θα συλλάβει πολλά από όσα έζησα και είδα στις περιπλανήσεις μου, και θα ερευνήσει τον κόσμο με επίμονες παρατηρήσεις και πειράματα. Έτσι ανακάλυψε τους βασικούς νόμους που διέπουν τα φαινόμενα, αλλά και την βαθύτερή τους σχέση. Γνωρίζει πια τα μυστικά της ύλης και των χημικών μορίων που συνθέτουν την ζωή. Μελέτησε, ακόμα και με συσκευές που με συντροφεύουν στο Διάστημα, τα άστρα και τους πλανήτες.

Την ανθρώπινη όμως επιστήμη θα απασχολήσει ιδιαίτερα το φως. Με κολακεύει αυτό τα μέγιστα, αφού κάθε μορφή φωτός έχει πρώτου βαθμού συγγένεια με μένα. Πώς λοιπόν να μη νιώσω ικανοποίηση εγώ, μια όψη του φωτός, όταν χάρις στο φως η επιστήμη οδηγήθηκε στις πιο μεγάλες της επαναστάσεις και τομές;

Απόσπασμα από το βιβλίο του Γ. Γραμματικάκη, Αυτοβιογραφία του φωτός, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2005, σελ. 447-8.

A1.     Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (110-120 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1.     Με βάση τις σχετικές αναφορές του κειμένου, να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο λόγου τη λέξη Σωστό, αν το περιεχόμενό της είναι σωστό, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένο:

α. H τάση του ανθρώπου να γνωρίσει τον κόσμο ήταν επίκτητη.

β. Η βιολογική εξέλιξη του ανθρώπου υπήρξε ανάλογη με την πνευματική πρόοδό του.

γ. Η επιστημονική σκέψη ξεκίνησε όταν τέθηκαν κοσμολογικά ερωτήματα.

δ. Το «φως» ως αφηγητής επικροτεί τη συμπεριφορά του ανθρώπου προς το περιβάλλον.

ε. Στο κείμενο η λέξη «φως» χρησιμοποιείται με πολλές σημασίες.

Μονάδες 10

Β2.  α) Να αναφέρετε δύο (2) χαρακτηριστικά του στοχαστικού δοκιμίου τα οποία συναντώνται στο κείμενο που σας δίνεται, με τις αντίστοιχες παραπομπές.

Μονάδες 2

β) Να καταγράψετε τα δομικά μέρη της 5^ης παραγράφου («Σε αυτό βοήθησε […] πλανήτες»).

Μονάδες 3

Β3.    Να αναλύσετε καθεμία από τις παρακάτω σύνθετες λέξεις του κειμένου στα συνθετικά της μέρη (μονάδες 5) και να γράψετε μία νέα σύνθετη ή απλή λέξη ομόρριζη με το τελευταίο συνθετικό της (μονάδες 5): εποικήσει, ασυλλόγιστη, καθυπόταξε, ατέρμονες, περιπλανήσεις.

Μονάδες 10

Β4.     α) Το κείμενο κλείνει με ένα ρητορικό ερώτημα. Να σχολιάσετε τη λειτουργία του σε σχέση με το ύφος και το νόημα του κειμένου.

Μονάδες 4

β) Το κείμενο, σύμφωνα με τον τίτλο του, χαρακτηρίζεται ως αυτοβιογραφία. Να δώσετε δύο παραδείγματα μέσα από το κείμενο τα οποία να επιβεβαιώνουν αυτόν τον χαρακτηρισμό.

Μονάδες 2

γ) «Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι η επιστήμη έχει τις ρίζες της σε μια αρχαία χώρα με θαυμαστή − όχι πάλι να το υπερηφανευθώ! – διαύγεια φωτός». Να εξηγήσετε τι προσφέρουν στο νόημα του συγκεκριμένου αποσπάσματος η διπλή παύλα και το θαυμαστικό .

Μονάδες 4

Γ1.     Συμμετέχετε σε έναν διαγωνισμό μαθητικού δοκιμίου με θέμα: «Ο άνθρωπος κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στη Γη έχει καταφέρει να αξιοποιήσει το φυσικό περιβάλλον προς όφελός του. Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένους έχει υπερβεί το μέτρο στη σχέση του με τη φύση». Στο δοκίμιό σας να παρουσιάσετε δύο σημαντικά επιτεύγματα του ανθρώπου στην προσπάθεια του να αξιοποιήσει το φυσικό περιβάλλον και δύο περιπτώσεις υπέρβασης του μέτρου στη σχέση του με τη φύση, αιτιολογώντας τις απόψεις σας.

Το κείμενό σας θα έχει έκταση 500-600 λέξεις.

Να δώσετε έναν τίτλο στο δοκίμιό σας.

Μονάδες 40

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2018

Κείμενο από το πρωτότυπο: Ξενοφῶντος, Ἑλληνικά 2. 20-23

20 21 22 23

Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ ἔφασαν πόλιν Ἑλληνίδα ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθὸν εἰργασμένην ἐν τοῖς μεγίστοις κινδύνοις γενομένοις τῇ Ἑλλάδι, ἀλλ' ἐποιοῦντο εἰρήνην ἐφ' ᾧ τά τε μακρὰ τείχη καὶ τὸν Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τὰς ναῦς πλὴν δώδεκα παραδόντας καὶ τοὺς φυγάδας καθέντας τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν καὶ φίλον νομίζοντας Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ὅποι ἂν ἡγῶνται. Θηραμένης δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ πρέσβεις ἐπανέφερον ταῦτα εἰς τὰς Ἀθήνας.      Εἰσιόντας δ' αὐτοὺς ὄχλος περιεχεῖτο πολύς, φοβούμενοι μὴ ἄπρακτοι ἥκοιεν· οὐ γὰρ ἔτι ἐνεχώρει μέλλειν διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀπολλυμένων τῷ λιμῷ. Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἀπήγγελλον οἱ πρέσβεις ἐφ' οἷς οἱ Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τὴν εἰρήνην· προηγόρει δὲ αὐτῶν Θηραμένης, λέγων ὡς χρὴ πείθεσθαι Λακεδαιμονίοις καὶ τὰ τείχη περιαιρεῖν. Ἀντειπόντων δέ τινων αὐτῷ, πολὺ δὲ πλειόνων συνεπαινεσάντων, ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην. Μετὰ δὲ ταῦτα Λύσανδρός τε κατέπλει εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ οἱ φυγάδες κατῇσαν καὶ τὰ τείχη κατέσκαπτον ὑπ' αὐλητρίδων πολλῇ προθυμίᾳ, νομίζοντες ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς ἐλευθερίας.

Να απαντήσετε σε όλες τις παρακάτω ερωτήσεις:

Β1.   Από το αρχαίο κείμενο που σας δόθηκε να μεταφράσετε στα νέα ελληνικά το παρακάτω απόσπασμα: «Εἰσιόντας δ' αὐτοὺς ὄχλος … ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην.»

Μονάδες 30

Β2.    Να αναφέρετε τους όρους της συνθήκης ειρήνης που πρότειναν οι Λακεδαιμόνιοι στους Αθηναίους και να προσδιορίσετε το πού αποσκοπούσε ο καθένας.

Μονάδες 15

Β3.   Πώς υποδέχτηκαν οι Αθηναίοι τον Θηραμένη και τους πρέσβεις και πώς ερμηνεύεται η στάση τους;  Ποια απόφαση πήραν τελικά οι Αθηναίοι;

 Μονάδες 15

Β4.      Λαμβάνοντας υπόψη τη στάση των Αθηναίων, όπως περιγράφεται στο απόσπασμα «τὰ τείχη κατέσκαπτον ὑπ' αὐλητρίδων πολλῇ προθυμίᾳ, νομίζοντες ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς ἐλευθερίας» και το παρακάτω μεταφρασμένο κείμενο, να προσδιορίσετε ποια ήταν η ελπίδα των Αθηναίων και να εξηγήσετε γιατί αυτή η ελπίδα δεν επαληθεύτηκε.

Η εκλογή των Τριάντα έγινε αμέσως μετά την κατεδάφιση των Μακρών Τειχών και των τειχών του Πειραιά. Ενώ όμως εντολή τους ήταν να συντάξουν ένα σύνταγμα που θα ρύθμιζε τον πολιτικό βίο, όλο ανέβαλλαν τη σύνταξη και τη δημοσίευσή του· στο μεταξύ συγκροτούσαν τη Βουλή και τις άλλες αρχές όπως ήθελαν αυτοί. (…) Αργότερα, άρχισαν να καταστρώνουν σχέδια για να επιβάλουν την ανεξέλεγκτη κυριαρχία τους στην πόλη. Το πρώτο βήμα ήταν να στείλουν στη Λακεδαίμονα τον Αισχίνη και τον Αριστοτέλη, για να πείσουν το Λύσανδρο να ενεργήσει να τους δοθεί φρουρά -που υπόσχονταν να συντηρούν αυτοί - «ώσπου να βγάλουν από τη μέση τα κακά στοιχεία και να οργανώσουν το καθεστώς». Εκείνος πείστηκε και φρόντισε να τους δώσουν τη φρουρά με τον Καλλίβιο για αρμοστή. Μόλις οι Τριάντα πήραν τη φρουρά βάλθηκαν να καλοπιάνουν με κάθε τρόπο τον Καλλίβιο, για να εγκρίνει όλες τους τις πράξεις· αυτός πάλι τους έδινε στρατιώτες από τη φρουρά, που τους βοηθούσαν να συλλάβουν όποιους ήθελαν -όχι πια «κακά στοιχεία» κι ασήμαντα πρόσωπα, αλλ' από δω και μπρος όποιον τους δημιουργούσε την υποψία ότι δε θ' ανεχόταν τον παραμερισμό του κι ότι, αν δοκίμαζε ν' αντιδράσει, θα έβρισκε πολλούς συμπαραστάτες.

Μονάδες 10

Β5.      α) Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις να βρείτε στο αρχαίο κείμενο μία (1) λέξη ετυμολογικά συγγενική: άνεργος, επίδοση, συμφορά, επίλογος, δόγμα, έναρξη. (μονάδες 6)

            β) ναῦς, ἀπήγγελλον:  Για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις να δώσετε δύο (2) ομόρριζες (απλές ή σύνθετες) της νέας ελληνικής γλώσσας. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Β6.      Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

πόλιν                 τη δοτική πληθυντικού

τοῖς κινδύνοις   την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό  

τὰς ναῦς            την ονομαστική πληθυντικού

θάλατταν            τη γενική ενικού

ταῦτα                την αιτιατική πληθυντικού στο θηλυκό γένος

ἐπανέφερον   το γ΄ πληθυντικό ευκτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή

νομίζοντας     το β΄ πληθυντικό οριστικής παρακειμένου στην ίδια φωνή

ἀπήγγελλον    το β΄ ενικό οριστικής αορίστου στην ίδια φωνή

περιαιρεῖν     τον ίδιο τύπο στον αόριστο β΄ στην ίδια φωνή         

δέχεσθαι       το α΄ πληθυντικό οριστικής ενεστώτα στην ίδια φωνή                      

Μονάδες 10

Β7.      α) Να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον παρακάτω πίνακα, αφού συμπληρώσετε τα κενά με το συντακτικό ρόλο της κάθε λέξης (υπογραμμίζονται στο αρχαίο κείμενο).

τὰς ναῦς                                είναι ……………. στο  ………………

εἰς τὰς Ἀθήνας                 είναι ……………. στο  ………………

πείθεσθαι                      είναι …………. στο  ………………

οἱ φυγάδες                         είναι ………………. στο  ……………..

πολλῇ                                   είναι …………. στο  …………………

Μονάδες 5

β) Να προσδιορίσετε το είδος και τον συντακτικό ρόλο των παρακάτω δευτερευουσών προτάσεων:

«   μὴ ἄπρακτοι ἥκοιεν

«   ὡς χρὴ πείθεσθαι Λακεδαιμονίοις καὶ τὰ τείχη περιαιρεῖν

Μονάδες 5